Grobovi tipa Mala Kopašnica – Sase: narativ o kontinuitetu
DOI:
https://doi.org/10.21301/EAP.v11I3.4Ključne reči:
grobovi tipa Mala Kopašnica – Sase, kontinuitet, romanizacija, Gomilice, KosmajApstrakt
Grobovi sa incineracijom tipa Mala Kopašnica – Sase, kojima na području Gornje Mezije navodno pripada više od 70% otkrivenih sahrana, smatraju se autohtonom formom, vezanom za pre-rimsku populaciju, karakterističnom za mezijsko-dački prostor u periodu od I do III veka, retko početkom IV veka. U njihovoj interpretaciji su generalna sličnost grobne forme i relativna homogenost priloga argumenti za ključne koncepte kontinuiteta – kako kontinuiteta praksi iz praistorije tako i nepromenljivosti pogrebnih praksi i kontinuiteta od najmanje dva veka u rimsko doba, te superiornosti rimske kulture i vidljive transformacije lokalnog identiteta koje su rezultat sistemske i standardizovane romanizacije. Grobna forma i prilozi osnov su i za prepoznavanje nosilaca prakse u autohtonom stanovništvu Gornje Mezije. U radu se nekropola Gomilice kod Guberevca, jedina sistemski istražena nekropola na području rimskih carskih rudnika na Kosmaju, na kojoj je dominantan tip grobova Mala Kopašnica – Sase, koristi kao polazište za preispitivanje važećih interpretacija za sahrane ovog tipa.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Alföldy-Găzdac, Ágnes, Pánczél Szilamér, Vass Lóránt, Găzdac Cristian, Bajusz István, and Gudea Nicolae. 2007. Project “Necropolis Porolissensis”. Methods and Perspectives 1. Acta Terrae Septemcastrensis VI.1: 9–17
Babić, Staša, Kuzmanović, Zorica. 2015. Balkan kao vremenska odrednica – Diskurs balkanizma u srpskoj arheologiji. Etnoantropološki problemi 10 (3): 539–555.
Bartel, Brad. 1989. “Acculturation and ethnicity in Romаn Moesia Superior”. In Centre and Periphery. Comparative Studies in Archaeology, ed.Timothy C. Champion, 177–189. London: Routledge,
Baum, Milica, Srejović, Dragoslav. 1959. Prvi rezultati iskopavanja nekropole u Sasama. Članci i građa za kulturnu istoriju istočne Bosne III: 23–54.
Bogosavlјević-Petrović, Vera. 2003. „Struktura antičkog stanovništva u dolini Ibra”. U Rad Dragoslava Srejovića na istraživanju antičke arheologije, ur. Nikola Tasić, 191–209. Kragujevac: Centar za naučna istraživanja Srpske akademija nauka i umetnosti i Univeziteta u Kragujevcu.
Cvjetićanin, Tatjana B. 2015. Dunavski limes u Srbiji: uloga muzeja u interpretaciji i promociji granica rimskog carstva. Zbornik Narodnog muzeja XXII-1: 363–383.
Čerškov, Toni. 2007. Nekropola spalјenih pokojnika iz rimskog perioda u Ljaniku kod Preševa. Glasnik Srpskog arheološkog društva 23: 141–157.
Dušanić, Slobodan. 1976. „Le Nord-Ouest de la Mésie Superieure”. In Inscriptions de la Mesie Superieure I, red. Miroslava Mirković et Slobodan Dušanić, 95–162. Belgrade: Centre d'études épigraphiques et numismatiques.
– – –. 1977. Iz istorije rimskog rudarstva u Gornjoj Meziji. Arheološki vestnik XXVIII: 163–177.
– – –. 2010. Selected Essays in Roman History and Epigraphy. Beograd: Zavod za izdavanje udžbenika – Balkanološki institut SANU.
Fidanovski, Slobodan, Cvjetićanin, Tatjana. 2005. „Rimska vila i nekropola na lokalitetu Kamentica-Moravište u Maloj Kopašnici kod Grdelice”. U Arheološka istraživanja E–75, sveska 1, ur. Marin Brmbolić, 49–123. Beograd: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture.
Garašanin, Milutin V. 1968. Razmatranje o nekropolama tipa Mala Kopašnica – Sase. Ka etničkom razgraničenju Ilira i dačana u rimsko doba. Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine Godišnjak VI – Centar za balkanološka ispitivanja 4: 5–35.
– – –. 1984. „Pogrebni običaji kod Ilira u rimsko vreme”. U Duhovna kultura Ilira, ur. Alojz Benac, 153–164. Sarajevo: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine i Centar za balkanološka ispitivanja, Posebna izdanja LXVII i Centar za balkanološka ispitivanja 11.
Gavrilović, Ljiljana. 2007. Kultura u izlogu: ka novoj muzeologiji, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti i Etnografski institut, Posebna izdanja knjiga 60.
Glumac, Mirjana. 2005. Terakote sa nekropole Guberevac-Gomilice. Zbornik Narodnog muzeja XVIII-1: 361–374.
– – –. 2009. Kalupi sa nekropole Guberevac-Gomilice. Zbornik Narodnog muzeja XIX-1: 221–230.
– – –. 2009a. Antički Kosmaj. Beograd: Centar za kulturu Sopot i Narodni muzej.
– – –. 2011. Grobovi sa libacionim cevima na kosmajskoj nekropoli. Zbornik Narodnog muzeja XX-1: 231–241.
– – –. 2015. Gorski kristal kao grobni prilog na nekropoli Gomilice u Guberevcu. Zbornik Narodnog muzeja XXII-1: 279–287.
– – –. 2015. „Rimska nekropola Gomilice – Guberevac na Kosmaju. Socijalna struktura stanovništva od 1. do 3 veka”. Doktorska dis. Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu.
Glumac, Mirjana, Ferjančić, Snežana. 2009. Tabellae defixionvm iz groba 109 kosmajske nekropole „Guberevac – Gomilice”. Glasnik Srpskog arheološkog društva 25: 225–235.
Golubović, Snežana. 1998. “Graves of Mala Kopašnica-Sase Type at the Viminacium Cemetery from an Aspct of their Ethnic Origin”. In The Thracian World at the Crossroads of Civiliyations II, ed. Petre Roman, 247–260. Bucharest: Institutul Roman de Tracologie.
– – –. 2004. Jewellery and the Costume Decoration in the Cremation Graves from Viminacium. In Ancient Jewellery and Costume in Course of Time (from Bronze Age to he late Antiquity. Proceedings of the International Confernece Modra – Harmonia 2003, Anodos. Studies of the Ancient World 3/2003: 79–90.
Golubović, Snežana, Mrđić, Nemanja. 2011. “Territory of Roman Viminacium – From Celtic to Slavic Tribes”. In The Phenomena of Cultural Borders and Border Cultures across the Passage of Time (from the Bronze Age to Late Antiquity) Proceedings of the International Conference 22–24 October 2010, Anodos. Studies of the Ancient World 10/2010: 117–126
Hingley, Richard. 2005. Globalizing Roman Culture. Unity, Diversity and Empire, London: Routledge.
Jovanović, Aleksandar. 1984. Rimske nekropole na teritoriji Jugoslavije, Beograd: Univerzitet u Beogradu – Filozofski fakultet i Centar za arheološka istraživanja.
– – –. 2000. “Romanization and Ethnic Elements in Burial Practice in the Southern Part of Pannonia Inferior and Moesia Superior”. In Burial, Society and Context in the Roman World, eds. John Pearce, Martin Millet and Manuela Struck, 204–214. Oxford: Oxbow Books.
Kondić, Vladimir, Popović, Ivana. 1986. Arheološko blago Kosmaja, Beograd: Narodni muzej. Korać, Miomir, Golubović, Snežana. 2009. Viminacium 2. Više Grobalja. 281–530 (kremacija), 268–550 (inhumacija), Beograd: Arheološki institut.
Kuzmanović, Zorica and Vladimir D. Mihajlović. 2014. Roman emperors and identity constructions in modern Serbia. In Identities: Global Studies in Culture and Power: 1–17.
DOI: 10.1080/1070289X.2014.969269
Mattingly, David J. 2011. Imperialism, Power, and Identity. Experiencing the Roman Empire, Princeton and Oxford: Princeton University Press.
Mihajlović, Vladimir D. 2011. Inhumacija u ranorimskom periodu na centralnom Balkanu: odraz društveno-ideoloških promena?. Istraživanja 22: 13–31
– – –. 2012. Koncept romanizacije u arheologiji: uspon i pad paradigme. Etnoantropološki problemi 7 (3): 709–729.
Mikulčić, Ivan. 1979. „Neilirski elementi među skupskim nalazima na prelazu iz predrimskog u rimsko doba”. U Sahranjivanje kod Ilira, Zbornik radova prikazanih na naučnom skupu Srpske Akademije nauka i umetnosti i Balkanolos̆kog Instituta SANU, ur. Milutin Garašanin, 245–255. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti – Balkanološki institut SANU.
Palavestra, Aleksandar. 2011. U službi kontinuiteta. Etno-arheologija u Srbiji. Etnoantropološki pregled 6 (3): 579–594.
Pearson, Mike Parker. 2003. The Archaeology of Death and Burial, Phoenix Mill: Sulton Publishing.
Petković, Žarko. 1997. on the Kosmaj inscription. Starinar XLVIII: 185–187.
Pop-Lazić, Stefan. 2002. „Nekropole rimskog Singidunuma”. U Singidunum 3, ur. Marko Popović, 7–100. Beograd: Arheološki institut.
Ropkić, Antonija. 2012. “Romanization of Kolubara Region.” In: Imperialism and Identities at the Edges of the Roman World. Book of Abstracts, Petnica Science Centre, September 20-23rd 2012, eds. Marko Janković, Vladimir Mihajlović, 90–92. Valjevo: Petnica Science Centre.
Rusu-Bolindet, Viorica. 2014. “Pottery in Funerary Context – Some Aspects of Convivality in Roman Dacia”. In Banquets of Gods, Banquets of Man. Convivality in the Ancient World, 239–284. Cluj: Studia Universitatis ‘Babes-Bolyai’, Historia 59/1.
Raičković, Angelina T. 2011. „Keramičke posude iz grobova tipa Mala Kopašnica – Sase”. Doktorska dis. Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu.
Sagy, Karolyi. 1954. ”Die Ausgrabungen im römischen Gräbfeld von Intercisa im Jahre 1949. ” In Intercisa I. (Dunapentele) Geschichte der Stadt in der Romerzeit, Hrgs. Maria Radnoti-Alföldi, Lázló Barkóczi and Jenő Fitz, 61–123. Budapest: Akademia Kiado.
Spasić-Đurić, Dragana Lj. 2015 Značaj i funkcija ljuštura puževa Cypraea tigris i C. Pantrherina u rimksim grobovima u Gornjoj Meziji. Zbornik Narodnog muzeja XXII-22: 259–277.
Srejović, Dragoslav. 1965. Rimske nekropole ranog Carstva u Jugoslaviji. Starinar XIII–XIV/1962–1963: 49–88.
– – –. 1973. Karagač and the Problem of Ethnogenesis of the Dardanians. Balcanica IV: 39–82.
Tomović, Miodrag. 1995. “Roman Mines and Mining in the Mountin of Kosmaj”. In Ancient Mining and Metallurgy in Southeast Europe. International symposium, Donji Milanovac, May 20-25, 1990, ed. Borislav Jovanović, 203–212. Belgrade: Archaeological Institute – Museum of Mining and Metallurgy Bor.
Veličković, Milivoje. 1958. Prilog proučavanju rimskog rudarskog basena na Kosmaju. Zbornik radova Narodnog muzeja I (1956–57): 95–118.
– – –. 1964. Nadgrobna statua Amora iz Guberevca. Zbornik Narodnog muzeja IV: 129–140.
– – –. 1977. Arheološka zbirka Dunjić. Beograd: Narodni muzej.
Vranić, Ivan. 2011. „Ratnička naselja“ i gvozdeno doba centralnog Balkana: pitanja etničkog identiteta. Etnoantropološki problemi 6(3): 659–679.
Zotović, Ljubica. 1968. Nekropole spalјenih pokojnika na teritoriji Gornje Mezije. Leskovački zbornik 8: 19–30.
– – –. 1984. „Prilog problemu etničke pripadnosti grobova tipa Mala Kopašnica – Sase”. U Duhovna kultura Ilira, ur. Alojz Benac, 165–170. Sarajevo: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine i Centar za balkanološka ispitivanja, Posebna izdanja LXVII i Centar za balkanološka ispitivanja 11.
– – –. 1986. Južne nekropole Viminacijuma i pogrebni obredi. Viminacium 1: 41–60.
Zotović, Ljubica i Časlav Jordović. 1990. Viminacium: Nekropola Više Grobalјa, vol.1, Beograd: Arheološki institut – Republički zavod za zaštitu spomenika kulture.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
