Politika proricanja i proricanje politike: Kremansko proročanstvo od nastanka do Prvog svetskog rata

Autori

DOI:

https://doi.org/10.21301/eap.v20i2.4

Ključne reči:

politička proročanstva, proricanje, predviđanje budućnosti, Kremansko proročanstvo, Tarabići, Majski prevrat

Apstrakt

Značajni događaji u istoriji Srbije opisani su u različitim verzijama „Kremanskog proročanstva”, koje je tokom vremena trpelo konstantna dopisivanja i izmene. U ovom radu biće napravljen osvrt na nastanak i inicijalnu političku utilizaciju predviđanja vidovitih članova porodice Tarabić u periodu neposredno pre, tokom i nakon Majskog prevrata. Namera je da se pokaže način na koji su predviđanja budućnosti države, naroda i sudbine vladara inkorporirana u dnevnu politiku i medijski instrumentalisana krajem 19. i početkom dvadesetog veka, pri čemu je politika imala presudni uticaj na konačan oblik samih predviđanja. Studija slučaja početne faze formiranja ovog narativa, s posebnim osvrtom na ulogu Pere Todorovića i Čedomilja Mijatovića, ima za cilj da pokaže da se njegova prvenstvena društvena funkcija ne nalazi u proklamovanom proricanju budućih događaja, već u legitimisanju sadašnjosti u skladu s aktuelnim političkim okolnostima.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Antonić, Voja. 2002. Kremansko neproročanstvo, studija jedne obmane. Beograd: V. Antonić.

Antonijević, Dragana. 2000. “’ Okultna istorija’: predskazanja i verovanja o srpskim vladarima i znamenitim događajima u 19. veku.” Godišnjak za društvenu istoriju 7(1): 1-22.

Armstrstrong, Karen. 2005. Kratka istorija mita. Beograd: Geopoetika.

Chedomille Mijatovich. 1906. A Royal tragedy; being the story of the assassination of King Alexander and Queen Draga of Servia. London: Eveleigh Nash.

Eliade, Mircea. 1963. Myth and Reality. New York: Harper & Row.

Elijade, Mirča. 2003. Sveto i profano. Novi Sad: Budućnost.

Janković, Nenad. 1951. Astronomija u predanjima i umotvorinama Srba. Srpski etnografski zbornik 63(28).

Jovanović, Slobodan. 1936. Vlada Aleksandra Obrenovića, knj.3. Beograd: Geca Kon.

Kanic, Feliks. 1985. Srbija: Zemlja i stanovništvo, 1. Beograd: Srpska književna zadruga.

Kazimirović, Radovan. 1999. Tajanstvene pojave u našem narodu: Kremansko proročanstvo, (Fototipsko izdanje iz 1939.). Beograd: Dečija knjiga.

Kovačević, Ivan. 2006. Mit i umetnost. Beograd: Čigoja štampa.

Marković, Slobodan. 2001. „Grof Čedomilj Mijatović – protestantski duh među Srbima”. U Liberalna misao u Srbiji: prilozi istoriji liberalizma od, kraja XVIII do sredine XX veka, uredili Jovica Trkulja i Dragoljub Popović, 247-280. Beograd: Centar za unapređenje pravnih studija.

Marković, Slobodan. 2006. Grof Čedomilj Mijatović. Beograd: Centar za publikacije Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

Marušić, Aleksandar. 2017. “Rudničko-takovski kraj, Milošev ustanak i vladarski dom Obrenovića: Uticaji i prožimanja”. Srpske studije 7: 98-123.

Mijatovich, Chedomille. 1917. The Memoirs of a Balkan Diplomatist. London, New York, Toronto and Melbourne: Cassel and Co.

Mijatović, Čedomilj. 2008. Uspomene balkanskog diplomate. Beograd: Biblioteka RTS

Milićević, Milan Đ. 1867. „Život Srba seljaka”. Glasnik srpskog učenog društva 22: 109-178.

Milićević, Milan Đ. 1873. „Život Srba seljaka”. Glasnik srpskog učenog društva 37: 79-208.

Milićević, Milan Đ. 1877. „Život Srba seljaka”. Glasnik srpskog učenog društva 45: 293-332.

Milićević, Milan Đ. 1894. Život Srba seljaka. Beograd: Državna štamparija kraljevine Srbije.

Milićević, Milan Đ. 1931. Iz uspomena Milana Đ. Milićevića. Beograd: Srpski književni glasnik 33(7).

Miyatovich, Chedo. 1915. “What led me to Occultism”. The Occult Review 21 (February): 81-94.

Nedeljković, Saša. 2007. Čast, krv i suze. Beograd: Zuhra.

Pantelić, Dušan. 1954. „Nebeske prilike pred Prvi srpski ustanak”. Istorijski glasnik 1-2: 89-101.

Pavlovic, Srdja. 2001. “’Mirror, Mirror on the Wall…’ Prophecies, Horoscopes, and the Politics of the Paranormal in Serbia (1992-2000)”. Spaces of Identity 1: 49-65.

Perović, Latinka. 1983. Pera Todorović. Beograd: Izdavačka radna organizacija „Rad”.

Popović, Sreten. 1950. Putovanje po novoj Srbiji. Novi Sad: SKZ.

Protić, Antonije. 1892. Povesnica vožda Karađorđa. Beograd: Srpska kraljevska akademija.

Radić, Radmila. 2009. Narodna verovanja, religija i spiritizam u srpskom društvu 19. i u prvoj polovini 20. veka. Beograd: Inis.

Radulović, Nemanja. 2024. „Folk Spiritism: Between Communication with the Dead and Heavenly Forces“. Religions 15(988):1-14. https://doi.org/10.3390/rel15080988

Radulović, Nemanja. 2024. „Obrenovići i glasine kao folklorni žanr“. U Obrenovići i književnost. Uredili Dragana Vukićević i Aleksandar Pejčić, 381-406. Beograd: Institut za književnost i umetnost.

Radulović, Nemanja. 2024. „Prilozi proučavanju srpskog spiritizma”, Serbian Studies Research 14 (1): 65–111. 10.46793/SSRXV.065R

Radulović, Nemanja. 2024. „Proročanstva i gradski folklor“. U Snovi, proročanstva i izmenjenja stanja svesti u folklornim žanrovima, uredili Smiljana Đorđević Belić i Nemanja Radulović, 151-194. Beograd: Institut za književnost i umetnost.

Richet, Charles. 1923. Thirty Years of Psychical Research: Being A Treatise on Metapsychics. New York: The MacMillan Company.

Soulen, Richard N & Kendall R. Soulen. 2001. Handbook of Biblical Criticism. Westminster: John Knox Press.

Stajić, Mladen. 2020. „Politička upotreba proročanstva u Indoneziji“. Etnoantropološki problemi 15 (1): 269-311. https://doi.org/10.21301/eap

Stead, William Thomas. 1899.“Ex-King Milan of Servia. Character Sketch”. The Review of Reviews 20: 129-138.

Stead, William Thomas. 1903. “A Clairvoyant Vision of the Assassinations at Belgrade“. The Review of Reviews 7(28) Iss 163: 31-36.

Zlatković, Branko. 2024. „Vožd Karađorđe Petrović – snovi proročanstva i izmenjena stanja svesti“. U Snovi, proročanstva i izmenjenja stanja svesti u folklornim žanrovima, uredili Smiljana Đorđević Belić i Nemanja Radulović,103-122. Beograd: Institut za književnost i umetnost.

Žirarde, Raul. 2000. Politički mitovi. Beograd: Čigoja štampa.

##submission.downloads##

Objavljeno

2025-07-03

Kako citirati

Stajić, Mladen. 2025. „Politika Proricanja I Proricanje Politike: Kremansko proročanstvo Od Nastanka Do Prvog Svetskog Rata“. Etnoantropološki Problemi 20 (2):417– 442. https://doi.org/10.21301/eap.v20i2.4.

Broj časopisa

God. 20 Br. 2 (2025): Etnoantropološki problemi

Sekcija

Naučni članci

Licenca

Creative Commons License

Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC