Le siècle d’Octobre: Révolution et politique de l’histoire

Auteurs

  • Milan Subotić Institute of European Studies, Belgrade, Serbia

DOI :

https://doi.org/10.21301/eap.v13i2.9

Mots-clés :

Révolution d’octobre, Russie, politique de l’histoire, mémoire collective

Résumé

L’objet de l’étude est ici le rapport de l’élite politique et du public russe envers la commémoration du centenaire de la Révolution d’octobre. Rappelant la célébration du bicentenaire de la Révolution française de  1789, l’auteur rend compte des différences dans la manière de commémorer l’anniversaire de ces deux événements historiques qui ont fondamentalement défini le long XIX et le court XX siècle de l’histoire européenne et mondiale. Étant donné que les pratiques commémoratives et la sélectivité dans la représentation du passé sont de manière décisive influencées par la politique contemporaine, ici est étudié le rapport des élites politiques postsoviétiques envers la Révolution d’octobre. C’est par l’utilisation du concept de la « politique de l’histoire » qu’a été interprété le processus par lequel la fête de l’anniversaire de la Révolution comme „mythe fondateur “ de l’époque soviétique après 1991 a été transformée d’abord en une « Journée de réconciliation et d’entente » pour être en 2005 finalement supprimée comme jour férié et remplacée par la « Journée de l’unité nationale » célébrée le 4 novembre. C’est ainsi qu’au cours du règne de Vladimir Putine la Révolution d’octobre a cessé d’être une ressource symbolique utilisable dans la constitution de la conscience historique de soi des Russes et d’un système désirable de valeurs sociales. Comme le centenaire de la Révolution d’Octobre est inconciliable avec l’idéal de „souveraineté“, la valeur de la stabilité sociale et la mise en relief de sa continuité historique millénaire, il a été célébré en Russie comme un rappel de la nocivité du conflit social. La politique de l’histoire basée sur la mise en valeur de l’unité devant les ennemis extérieurs et les dangers intérieurs de « révolutions colorées » est basée sur l’idéologie du conservatisme qui tend nécessairement à la marginalisation de la Révolution dans la mémoire collective. 

Téléchargements

Les données relatives au téléchargement ne sont pas encore disponibles.

Références

Arent, Hana. 1991. O revoluciji. Odbrana javne slobode. Beograd: Filip Višnjić (prevod s nemačkog Božidar Sekulić).

Asman, Jan. 2011. Kultura pamćenja: pismo, sećanje i politički identitet u ranim visokim kulturama. Beograd: Prosveta (prevod s nemačkog Nikola Cvetković).

Corney, Frederick. 2014. “’Twentieth-Century Apocalypse’ or a ‘Grimace of Pain’? The Vanishing Traces of October”. In F Russian Culture in War and Revolution, 1914–22. Book 2: Political Culture, Identities, Mentalities, and Memory, rame, Murray et al. (eds.), 313–339. Bloomington: Slavica.

El'cin, Boris. 1999. Poslanie Prezidenta Rossii Borisa El'cina Federal'nomu Sobraniju RF: Rossija na rubezhe jepoh. (dostupno na: http://www.intelros.ru/2007/02/05/poslanie_prezidenta_rosii_borisa_elcina_federalnomu_sobraniju_rf_rossija_na_rubezhe_jepokh_1999_god.html)

Engelstein, Laura. 2018. Russia in Flames: War, Revolution, Civil War, 1914–1921. Oxford: Oxford University Press

Fire, Fransoa. 1990. O Francuskoj revoluciji. Sremski Karlovci: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića (prevela s francuskog Vera Ilijin).

Fire, Fransoa. 1996. Prošlost jedne iluzije. Komunizam u dvadesetom veku. Beograd: Paidea (prevela s francuskog Vera Ilijin).

Fitzpatrick, Sheila. 2017. The Russian Revolution (4th, new, update edition). Oxford University Press.

Hamraev, Viktor. 2017 „Grazhdane gotovy otmetit' vyhodnoj. Den' narodnogo edinstva ne stal ponjatnej dlja rossijan“. Kommersant (3. dekabrja) (dostupno: https://www.kommersant.ru/doc/3458851)

Hill, Fiona and Clifford Gaddy. 2013. Mr. Putin: Operative in the Kremlin. Washington: Brookings Institution Press.

Hobsbaum, Erik. 2002. Doba ekstrema: Istorija Kratkog dvadesetog veka 1914–1991. Beograd: Dereta (preveo s engleskog Predrag J. Marković).

Holquist, Peter. 2002. Making War, Forging Revolution: Russia's Continuum of Crisis, 1914–1921. Cambridge: Harvard University Press.

Kalinin, Ilya. 2017. Prizrak jubileja. Neprikosnovennyj zapas 111 (1): 11–20.

Kangaspuro, Markku. 2011. The Victory Day in History Politics. in: Between Utopia and Apocalypse. Essays on Social Theory and Russia (edited by Elina Kahla), Helsinki: Aleksanteri Series 1: 292–304.

Karaulov, Igor. 2017. Nesvoevremennyj jubilej Oktjabr'skoj revoljucii. Agentstvo Politicheskih Novostej, APN, 31. 10. 2017. (http://www.apn.ru/index.php?newsid=36787)

Khlevniuk, Oleg. 2015. Stalin: Zhizn' odnogo vozhdja. Moskva: Izdatel'stvo AST.

Kolonitskii, Boris. 2012. Simvoly vlasti i bor'ba za vlast': k izucheniju politicheskoj kul'tury rossijskoj revoljucii 1917 goda. Sankt- Peterburg: Liki Rossii.

Kolonitskii, Boris. 2017. #1917. Semnadcat' ocherkov po istorii Rossijskoj revoljucii. Sankt-Peterburg: Izdatel'stvo Evropejskogo universiteta.

Koposov, Nikolaj. 2015. Istorijska politika za vreme Putina. U Druga Rusija. Kritička misao u savremenoj Rusiji, Milan Subotić(ur.), 125–151. Beograd: Biblioteka XX vek (prev. s ruskog Zorislav Paunković).

Kritika, From the Editors. 2017. On the Centenary of Revolution. Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History 18 (2): 229–35.

Lunacharsky, Anatolii. 1933. Lenin o monumental'noj propagande. Vospominanija i vpechatlenija. Moskva: Izdatel'stvo Sovetskaja Rossija 1968: 197–200.

Malia, Martin. 2006. History’s Locomotives: Revolutions and the Making of the Modern World. (Edited and with a Foreword by Terence Emmons). New Haven: Yale University Press.

Malinova, Olga. 2010. Aktual'noe proshloe: Simvolicheskaja politika vlastvujushhej jelity i dilemmy rossijskoj identichnosti. Moskva: Rossijskaja politicheskaja jenciklopedija.

Malinova, Olga. 2011. Tema proshlogo v ritorike prezidentov Rossii. Pro et Contra (maj – avgust): 106–122.

Malinova, Olga. 2015. Politika pamjati v Rossii: 'vspomnit' vse'? Zhurnal Gefter (http://gefter.ru/archive/16810).

Malysheva, Svetlana. 2001. Mif o revoljucii 1917 goda: pervyj sovetskij gosudarstvennyj proekt Ab Imperio (1–2): 285–303.

Medinsky, Vladimir. 2015. O mifah russkoj revoljucii i primirenii krasnyh i belyh s istoricheskoj Rossiej. (http://www.odnako.org/blogs/o-mifah-russkoy-revolyucii-i-primirenii-krasnih-i-belih-s-istoricheskoy-rossiey

Medinsky, Vladimir. 2015a. Tezisy nacional'nogo primirenija Rossii. (http://www.pravmir.ru/vladimir-medinskiy-raznitsa-vo-mneniyah-o-revolyutsii-1917-goda-povod-dlya-dialoga-a-ne-konflikta-video-1/)

Nathans, Benjamin. 2017. Bolshevism’s New Believers. New York Review of Books November 23, 2017.

Ozouf, Mona. 1975. Space and Time in the Festivals of the French Revolution. Comparative Studies in Society and History 17 (3): 372–384.

Putin, Vladimir. 1999. Rossija na rubezhe tysjacheletij. (http://www. ng.ru/politics/1999-12-30/4_millenium.html)

Putin, Vladimir. 2001. Poslanie Prezidenta Federal'nomu sobraniju, 3 aprelja 2001 goda (http://kremlin.ru/events/president/transcripts/21216)

Putin, Vladimir. 2005. Poslanie Federal'nomu Sobraniju Rossijskoj Federacii. (http://kremlin.ru/events/president/transcripts/22931)

Putin, Vladimir. 2016. Poslanie Prezidenta Federal'nomu sobraniju, 1 dekabrja 2016 goda. (www.kremlin.ru/events/president/news/53379).

Putin, Vladimir. 2016a. Zasedanie mezhregional'nogo foruma ONF. (http://www.kremlin.ru/events/president/news/51206.

Putin, Vladimir. 2017. Otkrytie memoriala pamjati zhertv politicheskih repressij «Stena skorbi», 30 oktjabrja. (http://www.kremlin.ru/events/president/news/55948)

Renan, Ernest. 1996. “What is a Nation?” In Nationalism in Europe 1815 to the Present. A Reader, Woolf, S. (ed.), 48–61. London: Routledge.

Rendle, Matthew and Anna Lively. 2017. Inspiring a ‘fourth revolution’? The modern revolutionary tradition and the problems surrounding the commemoration of 1917 in 2017 in Russia. Historical Research 90 (247): 230-219.

Rolf, Malte. 2009. Sovetskie massovye prazdniki. Moskva: Rossijskaja politicheskaja jenciklopedija.

Schöpflin, George. 1997. “The Functions of Myth and a Taxonomy of Myths”. In Myths and Nationhood, Hosking and Schöpflin (eds.), 19–35. New York: Routledge.

Shlapentokh, Dmitry. 1999. The Counter-Revolution in Revolution. Images of Thermidor and Napoleon at the Time of Russian Revolution and Civil War. New York: St. Martin's Press, Inc.

Smele, Jonathan. 2015. The “Russian” Civil Wars, 1916–1926: Ten Years that Shook the World. Oxford: Oxford University Press.

Smith, Steve. 1994. Writing the history of the Russian revolution after the fall of communism. Europe-Asia Studies 46 (4): 563–578.

Smith, Steve. 2017. Russia in Revolution: An Empire in Crisis, 1890 to 1928. Oxford: Oxford University Press.

Steinberg, Mark. 2017. The Russian Revolution 1905-1921. Oxford: Oxford University Press.

Stites, Richard. 1989. Revolutionary Dreams: Utopian Vision and Experimental Life in the Russian Revolution. Oxford: Oxford University Press.

Subotić, Milan. (ur.) 2009. Budućnost sovjetske prošlosti, Beograd: Treći program I–II: 9–174 (dostupno na: https://www.academia.edu/1349449/)

Subotić, Milan. 1996. ’Nacional-boljševizam’: prilog istoriji pojma. Srpska politička misao 1–4: 207–222 (https://www.academia.edu/19772532)

Von Geldern, James. 1993. Bolshevik Festivals, 1917-1920. Berkeley: University of California Press.

Téléchargements

Publiée

2018-06-19

Comment citer

Subotić, Milan. 2018. « Le siècle d’Octobre: Révolution Et Politique De l’histoire ». Problèmes d’ethnologie Et d’anthropologie 13 (2):457-76. https://doi.org/10.21301/eap.v13i2.9.