L’image et le culte: l’icone de la Notre Dame de Joie de Bač
DOI :
https://doi.org/10.21301/eap.v15i1.12Mots-clés :
icône, culte, respect, Notre Dame, Bac, Gradovrh, franciscainsRésumé
Cet article traite le développement du culte de l’icone de la Notre Dame de Joie de Bač du XVIIe siècle tardif, depuis sa création jusqu’à aujourd’hui. Parmi de nombreuses images saintes et icones de Notre Dame qui se trouvent à Bač, c’est l’icone de Notre Dame de Joie de Bač qui a une importance particulière, peinte dans le style byzantin tardif au couvent franciscain de l’Assomption de Marie (Conventus Bacsiensis ad B.M.V. In Coelos Assumptum); la population catholique aussi bien qu’orthodoxe locale croit dans sa puissance miraculeuse. Avec le temps l’icone de Notre Dame de Bač a commencé à être respectée tout comme l’icône miraculeuse de la Dame de Gradovrh, qui jusqu’à la fin du XVIIe siècle fut conservée dans le couvent franciscain à Gradovrh près de Tuzla. L’objectif de l’article est de montrer à travers cette étude de cas que sur les territoires où pendant des siècles ont parallèlement vécu des populations de confession catholique et orthodoxe, la manière de respecter les images saintes différait peu, aussi bien dans la forme que dans le fond. Officiellement, en Occident les images saintes n’avaient jamais été respectées comme cela a été le cas des icônes dans le monde orthodoxe; cependant, elles pénétraient progressivement mais inéluctablement en Occident et acquéraient la plus grande autorité pour ainsi rivaliser d’importance avec les reliques. Bač n’est qu’un des nombreux exemples dans les Balkans où les mêmes images étaient respectées par les uns et les autres - les orthodoxes et les catholiques, qui croyaient en leur pouvoir miraculeux, comptaient sur leur aide.
Téléchargements
Références
Babić, Gordana. 1985. „Epiteti Bogorodice koju dete grli”. Zbornik za likovne umetnosti Matice srpske (21): 261-275.
Bacci, Michele. 2000. „Relics and Holy Icons as Historical Mementoes: The Idea of the Apostolicity in Constantinople and Rome (11th-13th centuries)”. Relikvii v iskusstve i kulʹture vostočnohristianskogo mira, Tezisi dokladov i materialy meždunarodnogo simpoziuma: 32-33. Москва.
Bacci, Michele. 2019. „Devotional Panels as Sites of Intercultural Exchanges”. In Domestic Devotion in Early Modern Italy, edited by Maya Corry, Marco Faini and Alessia Meneghin, 272-292. Leiden-Boston: Brill.
Bajić-Filipović, Mirjana. 1967. Zbirka ikona Sekulić. Beograd: Zavod za zaštitu spomenika kulture.
Barbarić, Mladen. 1936. „Bač-crtice za njegovu povijest”. Franjevački vjesnik (43): 164-178
Barbarić, Mladen. 1936. „Još jedna znamenita slika Majke Božije Čudotvorne”. Franjevački vjesnik (43): 301-309.
Belting, Hans. 2014. Slika i kult: Istorija slike do epohe umetnosti. Novi Sad: Akademska Knjiga.
Brajović, Saša. 2006. U Bogorodičinom vrtu: Bogorodica i Boka Kotorska-barokna pobožnost zapadnog hrišćanstva. Beograd: Plato.
Brajović, Saša and Jelena, Erdeljan. 2015. „Praying with the senses. Examples of icon devotion and the sensory experience in medieval and early modern Balkans”. Zograf (39): 57-63.
Brubaker, Leslie and Mary, B. Cunningham. 2011. The cult of the Mother of God in Byzantium: Texts and images. Aldershot: Ashgate.
Bukinac, Beato. 2007. O ulozi Franjevaca u seobama hrvatskog naroda u XVI o XVII stoljeću. Subotica: Pučka kasina.
Chevapovich, Gregorius. 1830. Recensio Observantis Minorum Provinciea S. Ioan. A Capistrano Per Hung. Austr. Inf. et Slavon. Budae.
Cormack, Robin. 2000. Byzantine Art. Oxford: Oxford University Press.
Cvekan, Paškal. 1985. Franjevci u Baču, Virovitica: Paškal Cvekan.
Erdeljan, Jelena. 2019. Balkan i Mediteran: kulturni transfer i vizuelna kultura u srednjovekovno
i rano moderno doba. Beograd: Evoluta.
Fermendžin, Euzebije. 1892. Acta Bosnae potissimum ecclesiastica cum insertis editorum documentorum regestis: ab anno 925. usque ad annum 1752. Zagrabiae: Academia scientiarum et artium Slavorum Meridionalium.
Grabar, André. 1975. Les revêtements en or et en argent des icones byzantines du moyen age. Venise: Institut Hellénique d`Études Byzantines et Post-byzantines.
Kašanin, Milan. 1939. „Srpska umetnost u Vojvodini”. U Vojvodina I, uredio Dušan J. Popović, 441-445. Novi Sad: Istorijsko društvo u Novom Sadu.
Korhec, Žužana. 2007. „Čudotvorna slika Bogorodice u Franjevčkom samostanu u Baču”. Glasnik društva konzervatora Srbije (31): 193-197.
Lasareff, Victor. 1938. „Studies in the Iconography of the Virgin”. The Art Bulletin (20): 26-65.
Medaković, Dejan. 1980. Srpska umetnost u XVIII veku. Beograd: Srpska književna zadruga.
Milliner, Matthew John. 2011. The Virgin of the Passion: Development, Dissemination, and Afterlife of a Byzantine Icon Type. Unpublished manuscript of a PhD thesis presented to the Faculty of Princeton University.
Pentcheva, Bissera. 2006. Icons and power. The Mother of God in Byzantium. University Park: Pennsylvania State University Press.
Pentcheva, Bissera. 2010. The sensual icon. Space, ritual, and the senses in Byzantium. University Park: Pennsylvania State University Press.
Pentcheva, Bissera. 2016. „Miraculous Icons: Medium, Imagination and Presence”. In The Cult of the Mother of God in Byzantium, edited by Leslie Brubaker, Mary B. Cunningham, 263-278. London-New York: Routledge.
Piccari, Tarcisio. 1959. „Reliquie Mariane”. In Enciclopedia Mariana, edited by Raimondo Spiazzi, 581-592. Genoa e Milano: Bevilacqua & Solari; Massimo.
Rakić, Svetlana. 1998. Ikone Bosne i Hercegovine: (16-19. vijek). Beograd: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture.
Ruvarac, Dimitrije. 1911. „Cirkular patrijarha Arsenija Jovanovića o svetkovanju praznika i o zabrani kupovanja ikona od kojekakvih molera”. Bogoslovski glasnik 20 (1-6): 21-30.
Sekulić, Ante. 1978. Drevni Bač. Split: Zbornik Kačić.
Stražemanac, Ivan. 2010. Povijest franjevačke provincije Bosne Srebrne, Osijek: Državni arhiv.
Špehar, Josif. 2012. Franjvački samostan Bač: kronološki pregled. Bač: Franjevački samostan Sv. Marije.
Škorić, Dušan. 2015. Katoličko barokno slikarstvo u Vojvodini. Novi Sad: Akademska knjiga.
Tatić-Đurić, Mirjana. 1985. „Bogorodica Vladimirska”. Zbornik za likovne umetnosti Matice srpske (21): 29-50.
Unyi, Bernárdin. 1947. Sokácok-Bunyevácok és a bosnyák ferencesek történte. Budapest: Magyar Barát.
Vassilaki, Maria. 2000. The Mother of God. Representations of the Virgin in Byzantine art. Milan: Skira.
Vassilaki, Maria. 2005. Images of the Mother of God. Perceptions of the Theotokos in Byzantium. Aldershot: Ashgate.
Vujović, Slavica. 2016. Kako očuvati i koristiti kulturno nasleđe. Doprinos Vekova Bača. Novi Sad: Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture.
Zlatović, Stipan. 1890. Izviještaj o Bosni god. 1640. o. Pavla iz Rovinja. Starine (23): 1-38.
Internet sources
Divković, Mario. 2013. „Nakon 325 godina Gospa Gradovrška opet na Gradovrhu.“ Klix, September 3, 2013. https://www.klix.ba/vijesti/bih/nakon-325-godina-gospa-gradovrska-opet-nagradovrhu/130803053#10.
Téléchargements
Publiée
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
(c) Tous droits réservés Nikola Piperski 2020

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Partage dans les Mêmes Conditions 4.0 International.


