Monnaies romaines en Serbie dans les tombes féminines médiévales: interprétations possibles

Auteurs

  • Gordana Ćirić Goethe Universität, Frankfurt am Main

DOI :

https://doi.org/10.21301/EAP.V11I3.5

Mots-clés :

monnaie romaine, tombes féminines, Serbie, utilisation secondaire, objets précieux, biographies des objets, dot

Résumé

La présente étude examine le phénomène secondaire d’utilisation des monnaies romaines (IIème – IVème siècles) dans les nécropoles médiévales en Serbie (Xème XVème siècles). Les monnaies, trouvées dans les tombes, qui ont été utilisées comme décors sur les vêtements du défunt étaient le plus souvent modifiées en pendentifs. Cette utilisation secondaire de monnaies romaines a été constatée uniquement dans les tombes féminines. L’objectif de cette étude consiste à présenter l’interprétation de ce phénomène à travers une analyse des valeurs et des significations d'emploi des monnaies, utilisées dans la création des objets précieux des familles, et qui ont été bien définis par des moments importants et critiques de la vie de la communauté. On examine surtout les possibilités des interprétations de ces analyses comme l’exemple des tombes dans lesquelles ont été enterrées les femmes avec une partie de leur dot. On analyse la signification et la valeur de ces objets par leurs échanges lors des coutumes liées aux actes de mariage, et plus tard aux pratiques funéraires. Étant donné que les monnaies dans ces tombes sont peu nombreuses et qu’il s’agit des dénomination en bronze, nous pouvons supposer que leur valeur et leur importance sont symboliques et représentatives. Le point de départ de la présente étude, au sens théorique du mot, est fondé sur le concept social des biographies des objets, et examine ensuite le lien entre la structure sociale médiévale et l’évaluation des monnaies dans les milieux ruraux de la zone centrale des Balkans.  

 

Téléchargements

Les données relatives au téléchargement ne sont pas encore disponibles.

Références

Anderson, Siwan. 2007. The Economics of Dowry and Brideprice. Journal of Economic perspecitves 21 (4): 151–174.

Babić, Staša. 2015. “Biography of a Hill: Novi Pazar in South-Western Serbia”. In The Lives of Prehistoric Monument in Iron Age, Roman and Medieval Europe, eds. Marta Díaz-Guardamino, Leonardo García Sanjuán and David Wheatley, 249–264. Oxford: Oxford University Press.

Bajalović-Birtašević, Marija. 1960. Srednjevekovna nekropola u Mirijevu. Beograd: Muzej grada Beograda.

Bendžarević, Tatjana. 2005. Ostave bronzanog novca IV veka sa teritorije Srbije. Zbornik Narodnog muzeja, serija Atheologija 18 (1): 553–580.

Berić, Nikola. 2001. „Srednjevekovna nekropola na lokalitetu Konopljara”. U Arheološka nalazišta Kruševca i okoline, ur. Nikola Tasić i Ema Radulović, 109–115. Beograd i Kruševac: Balkanološki institut SANU – Narodni muzej Kruševac.

Binford, Lewis. 1972. An Archaeological Perspective. New York and London: Seminar Press.

Blagojević, Miloš. 2011. Srpska državnost u srednjem veku. Beograd: Srpska književna zadruga.

Ciric, Gordana. 2013. “Roman coins in medieval female graves in the territory of Serbia: from discarded to dowries”. In Richesse et Sociétés, eds. Ctaherine Baroin and Cécile Michel, 105–116. Paris: De Bocard.

––– . 2014. “Roman coins out of time: the transformation of values. The reuse of Roman coins in medieval cemeteries (AD 400–1400) in the territory of Serbia” PhD diss., Johann Wolfgang Goethe – Universitӓt zur Frankfurt.

Ćirković, Sima. 1994. Počeci socijalne hijerarhije u Srba. Godišnjak za društvenu istoriju 1 (3): 223–235

Ćorović-Ljubinković, Mirjana. 1956. La nécropole Slave de Brestovik. Archaeologia Iugoslavica 2: 131–137.

––– . 1958. Dosadašnja iskopavanja u Brestoviku. Zbornik radova Narodnog muzeja 1: 325–333.

Dinić, Mihailo. 1978. Srpske zemlje u srednjem veku. Istorijsko – geografske studije. Beograd: Srpska književna zadruga.

Đaković, Branko. 1989. Prilozi u grob. Studia ethnologica 1: 135–163.

Đorđević, Aleksandar. 2006. Porodična zadruga u srpskom srednjovekovnom pravu. Zbornik radova pravnog fakulteta u Nišu 47: 123–131.

Đorđević, Jadranka. 2005. Polna pripadnost i nasleđivanje. Glasnik Etnografskog instituta SANU 53: 211–220.

Eckardt, Hella and Williams, Howard. 2003. “Objects without a past”. In Archaeologies of Remembrance: death and memory in past societies, ed. Howard Williams, 141–170. New York and London: Kluwer – Plenum Academic Press.

Effros, Bonnie. 2009. “Death and Burial”. In Medieval Christianity, A peoples history of Christianity, ed. Daniel E. Bornstein, 53–74. Minneapolis: Augsburg Fortress.

Engel, Pál. 2001. The Realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary 895–1526. London: Tauris.

Ercegović-Pavlović, Slavenka. 1967. Prilog proučavanju srednjovjekovnih nekropola u istočnoj Srbiji. Starinar 17: 143–153.

––– . 1980a. Les Nécropoles romaines et médiévales de Mačvanska Mitrovica. Sirmium 12. Beograd: Arheološki institut.

––– . 1980b. Kasnoantička tradicija u srednjevjekovinim nekropolama. Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu 12–13 (1): 171–180.

Fileki, Irena. 2010. Vez i čipka u Pirotu i okolini. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 74: 93–114.

Gilchrist, Roberta. 2008. Magic for the Dead? The Archaeology of magic in Later Medieval Burials. Medieval Archaeology 52: 119–159.

Goody, Jack and S. J. Tambiah. 1973. Bride Wealth and Dowry. Cambridge: Cambridge University Press.

Gorunović, Gordana. 2006. Marksistički model dinarske zadruge u srpskoj etnologiji. Antropologija 2: 110–142.

Halpern, Joel Martin and Barbara Kerewsky Halpern. 1972. A Serbian Village in Historical Perspective. New York: Holt, Reinhart and Winston.

Harrel, Steven and Sara Dickey. 1985. Dowry Systems in Complex Societies. Ethnology 24 (2): 105–120.

Hodder, Ian and Hutson, Scott. 2003. Reading the past: current approaches to interpretation in archaeology. Cambridge: Cambidge University Press.

Ivanišević, Vujadin. 2001. Novčarstvo srednjevekovne Srbije. Beograd: Stubovi kulture.

Ivanović, Zorica. 2007. Antropološka kritika teze o „braku kupovinom žena” kao prilog promišljanju interdisciplinarnosti. Etnoantropološki problemi 2 (2): 157–220. http://www.anthroserbia.org/Content/PDF/Articles/ivanovic_kritika_teze_o_braku_kupovinom_zena.pdf (pristupljeno 27. 7. 2016.)

Jovanović, Svetozar and Marko Vuksan. 2005. “Medieval Necropolis”. In Roman and medieval necropolis in Ravna near Knjaževac, ed. Miloje Vasić, 179–275. Beograd: Arheološki institut.

Kadlec, Karlo. 1924. Prvobitno slovensko pravo pre X veka. Beograd: Geca Kon.

Kinney, Dale. 2006. “The concept of Spolia”. In A Companion to Medieval Art: Romanesque and Gothic in Northern Europe, ed. Conrad Rudolph, 233–252. Oxford: Blackwell.

Kondić, Vladimir. 1957. Antički Ritopek. Godišnjak grada Beograda 4: 35–46.

Kopytoff, Igor. 1986. “The Cultural Biography of Things: Commoditization as Process”. In The Social Life of Things: Commodities in Cultural Perspective, ed. Arjun Appadurai, 64–91. Cambridge: Cambridge University Press.

Macrides, Ruth. 1992. “Dowry and Inheritance in the Late Period: some cases from the Patriarchal Register”. In Eherecht und Familiengut in Antike und Mittelalter, 89–98. München: Oldenbourg.

Marjanović-Vujović, Gordana. 1984. Trnjane: srpska nekropola (kraj XI – početak XIII veka). Beograd: Narodni muzej.

Metcalf, David Michael. 1966. Coinage in the Balkans 820–1355. Chicago: Argonaut Publishers.

Minić, Dušica. 1980. Le site d'habitation medieval de Mačvanska Mitrovica. Sirmium 11. Beograd: Arheološki institut.

Novaković, Nada. 2005. Teorije o nastanku i strukturi porodičnih zadruga. Stanovništvo 43 (1–4): 105–134.

Novaković, Stojan. 1965. Selo. Beograd: Srpska književna zadruga.

Oikonomides, Nicolas. 1990. The Contents of the Byzantine House from the Eleventh to the Fifteenth century. Dumbarton Oaks Papers 44: 205–214.

Ostrogorski, Georgije. 1969. Istorija Vizantije. Beograd: Prosveta.

Pantelić, Nikola. 1971. Nakit i kićenje u XIX i XX veku. Beograd: Etnografski muzej.

Petković, Sofija and Mira Ružić. 2005. “Roman Necropolis”. In Roman and medieval necropolis in Ravna near Knjaževac, ed. Miloje Vasić, 23–176. Beograd: Arheološki institut.

Petrović, Dragoljub.1963. Srednjevekovna nekropola na Donićkom brdu (Gradac kod Kragujevca). Starinar 13–14: 275–290.

Rašević, Aleksandar. 2006. Nakit za glavu iz etnološke zbirke Narodnog muzeja u Šabcu. Museum 7: 197–233.

Schiffer, Michael. 1972. Archaeological Context and Sytematic Context. American Antiquity 37 (2): 156–165.

––– . 1996. Formation processes of the archaeological record. Salt Lake City: University of Utah Press.

Stanojev, Nebojša. 1989. Nekropole X–XV veka u Vojvodini. Novi Sad: Arheološko društvo Vojvodine.

Stephenson, Paul. 2008. “Balkan Borderlands (1018-1204)”. In The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492, ed. Jonathan Shepard, 664–691. Cambridge: Cambridge University Press.

Stričević, Đorđe. 1958. Brestovik rimska grobnica. Starinar 7–8: 411–413.

Stuard, Susan Mosher. 1981. Dowry Increase and Increments in Wealth in Medieval Ragusa (Dubrovnik). The Journal of Economic History 41 (4): 795–811.

Šarkić, Srđan. 2006. Odredbe rimskog prava o mirazu u srednjovekovnom srpskom pravu. Zbornik Matice srpske za klasične studije 8: 185–191.

Tešić, Jelena. 2003. Nevestinski nakit kod Srba u XIX veku i prvoj polovini XX veka. Beograd: Etnografski muzej.

Travaini, Lucia. 2004. Saints and Sinners: coins in medieval Italian graves. Numismatic chronicle 154: 159–181.

Zegga, Nikola. 1925. Die Münze als Schmuck. Wiener Zeitschrift für Volkskunde 30 (Heft 3–4): 40–44.

Téléchargements

Publiée

2016-09-05

Comment citer

Ćirić, Gordana. 2016. « Monnaies Romaines En Serbie Dans Les Tombes féminines médiévales: Interprétations Possibles  ». Problèmes d’ethnologie Et d’anthropologie 11 (3):731-47. https://doi.org/10.21301/EAP.V11I3.5.