Skidanje balasta religije sa religioznosti: Zimelov teorijski i epistemološki doprinos savremenoj religiološkoj misli
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v14i3.11Ključne reči:
Georg Zimel, klasične sociološke teorije, religioznost, religija, epistemologija, alternativne forme religioznosti, cyber religioznostApstrakt
Zimelova hipoteza o analitičkoj, ali i supstancijalnoj razlici između procesa religioznosti i religije kao zaokruženog etičkog i prakseološkog sistema, poslužila nam je kao epistemološki osnov za istraživanje transformacije religioznosti u savremenom društvu. Prateći Kantovu logiku razlikovanja između a priori i a posteriori znanja, Zimel diferencira formu od sadržaja u različitim sferama društvenog, pa i u polju religijskog. Ovaj nemački sociološki klasik religioznost definiše kao formu koja može, ali ne mora hipostazirati u zaokruženi i visoko institucionalizovani kolektivistički uslovljen religijski sistem. Skidajući balast religije sa religioznosti, Zimel je dao važan saznajni podsticaj za istraživanje različitih alternativnih religijskih koncepata koji, neretko, imaju labavu strukturu organizacije (ili je nemaju uopšte) i koji su najčešće fokusirani na individualnu duhovnost. Dijalektički odnos između religije i religioznosti omogućava da se različiti oblici duhovnosti adekvatnije istraže, kao i da se ukaže na to na koji način paralelno opstaju i neretko i konvergiraju različiti tradicionalni i alternativni religijski sistemi, naročito u zapadnohrišćanskom kontekstu koji je i samom Zimelu bio u fokusu. Dakle, u ovom radu ukazuje se na najvažnije teorijske i epistemološke doprinose proučavanju religija i religioznosti koje je sociolozima, ali i filozofima i antropolozima ostavio jedan od najprominentnijih evropskih mislilaca na prelasku iz devetnaestog u dvadeseti vek.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Bainbridge, William Sims. 1997. The Sociology of Religious Movements. New York and London: Routledge.
Banić Grubišić, Ana. 2012. “Istraživanje religija na internetu”. Antropologija 12(3): 99–113.
Barker, Ajlin. 2004. Novi religiozni pokreti: praktičan uvod. Niš: Zograf.
Beck, Ulrich. 2010. A God of One's Own. Cambridge: Polity Press.
Bell, Daniel. 1978. “The Return of the Sacred: The Argument about the Future of Religion”. Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences 31(6): 29–55. DOI: 10.2307/3823029
Berger, Peter. 1999. “The Desecularization of the World: A Global Overview”. In The Desecularization of the World: Resurgent Religion and World Politics, edited by Peter Berger, 1–18. Washington, D.C: The ethics and public policy center and Eerdmans publishing Co.
Blagojević, Mirko. 2015. Vitalnost religije u (de)dekularizovanom društvu. Beograd: Institut društvenih nauka.
Bullivant, Stephen. 2018. Europe’s Young Adults and Religion. UK: Benedict XVI Centre for Religion and Society.
Campbell, Heidi. 2005. “Making Space for Religion in Internet Studies”. The Information Society 21(4): 309–315. DOI: 10.1080/01972240591007625
Davie, Grace. 2005. Religija u savremenoj Evropi – mutacija sjećanja. Zagreb: Golden Marketing, Tehnička knjiga.
Davie, Grace. 2007. The Sociology of Religion. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore: SAGE Publications.
Dirkem, Emil. 1982. Elementarni oblici religijskog života. Beograd: Prosveta.
Eisenstadt, S. N. 2000. “Multiple Modernities”. Daedalus 129(1): 1–29.
Frisby, David. 1981. Sociological Impressionism. A Reassessment of Georg Simmel’s Social Theory. London: Heinemann.
Goodstein, Elisabeth. 2002. “Style as Substance: Georg Simmel's Phenomenology of Culture”. Cultural Critique 52: 209–234. DOI: 10.1353/cul.2003.0010
Godstein, Elisabeth. 2017. Georg Simmel and the Disiciplinary Imaginary. Stanford: Stanford University Press.
Jovanović Ajzenhamer, Nataša. 2019. “Veberovo shvatanje značaja ratničkog ethosa za nastanak i razvoj islama” Doktorska dis. Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu.
Kant, Imanuel. 1970. Kritika čistog uma. Beograd: Kultura.
Korać, Veljko. 1990. Istorija društvenih teorija. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
Kozer, Luis. 2008. “Značaj Zimelovog dela”. U Georg Zimel 1858-2008, uredio Dušan Marinković, 43–64. Novi Sad: Mediterran Publishing.
Habermas, Jürgen. 1996. “Georg Simmel on Philosophy and Culture: Postscript to a Collection of Essays”. Critical Inquiry 22(3): 403–414.
Habermas, Jirgen. 1998. “Objektivističke i subjektivističke postavke teorija društvenih nauka”. U Interpretativna sociologija, priredila Ivana Spasić, 182–192. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
Hamilton, Malcolm. 2001. The Sociology of Religion. Theoretical and comparative perspectives. London and New York: Routledge.
Laermans, Rudi. 2006. “The Ambivalence of Religiosity and Religion: A Reading of Georg Simmel”. Social Compass 53(4): 479–489. https://doi.org/10.1177%2F0037768606070413
Marotta, Vince. 2012. “Georg Simmel, the Stranger and the Sociology of Knowledge”. Journal of Intercultural Studies 33:(6) 675–689. https://doi.org/10.1080/07256868.2012.739136
Martin, David. 2005. On Secularization: Towards a Revised General Theory. UK: Taylor & Frencis.
McCole, John. 2005. “Georg Simmel and the Philosophy of Religion”. New German Critique 94: 8–35.
Motak, Dominika. 2012. “Georg’s Simmel’s Concept of Religion and Religiosity”. Studia Religiologica 45(2): 109–115.
O'Leary, Stephen. 1996. “Cyberspace as Sacred Space: Communicating Religion on Computer Networks”. Journal of the American Academy of Religion 64(4): 781–808.
Prodanović, Srđan. 2009. “Strukturacijski aspekt sociologije Georga Zimela”. Sociologija 51(4): 365–384.
Rogers, Everett. 1999. “Georg Simmel's Concept of the Stranger and Intercultural Communication Research”. Communication Theory 9(1): 58–74. https://doi.org/10.1111/j.1468-2885.1999.tb00162.x
Silver, Daniel and Milos Brocic. 2019. “Three Concepts of Form in Simmel’s Sociology”. The Germanic Review: Literature, Culture, Theory 94(2): 114–124. https://doi.org/10.1080/00168890.2019.1585666
Simmel, Georg. 1905. “A Contribution to the Sociology of Religion”. American Journal of Sociology 11(3): 359–376.
Simmel, Georg. 1955. Conflict and the Web of Group Affiliations. New York: Free Press.
Simmel, Georg. 1991. Schopenhauer and Nietzsche. Chicago, Springfield: University of Illinois Press.
Sinani, Danijel. 2009. “Možda si ti ona prava? Nove religije i Alternativni religijski koncepti”. Etnoantropološki problemi 4(1): 163–182.
Sinani, Danijel, Nina Kulenović i Mladen Stajić. 2012. “Nove i alternativne religije u Srbiji – o proučavanju i proučavanjima”. Etnoantropoološki problemi 7(2): 511–538.
Vandenberghe, Frederic. 2010. “Immanent transcendence in Georg Simmel’s sociology of religion”. Journal of Classical Sociology 10(1): 5–32. https://doi.org/10.1177%2F1468795X09352559
Veber, Maks. 2011. Protestantska etika i duh kapitalizma. Novi Sad: Mediterran Publishing.
Vukomanović, Milan. 2008. Homo viator. Beograd: Čigoja štampa.
Vukomanović, Milan. 2019. “Islam pred izazovima mnogostruke modernosti”. U Savremena islamska misao, priredio Ivan Ejub Kostić, Beograd: Balakanski centar za Bliski istok.
Weber, Max. 1989. Metodologija društvenih nauka. Zagreb: Globus.
Weinstein, Deana and Michael A. Weinstein. 1995. “The Liberation of Religiosity from Religion”. In Georg Simmel between Modernity and Postmodernity, edited by Felicitas Dörr-Backes, 129–142. Würzburg: Königshausen & Neumann.
York, Michael. 2001. “New Age Commodification and Appropriation of Spirituality”. Journal of Contemporary Religion 16(3): 361–372. https://doi.org/10.1080/13537900120077177
Zimel, Georg. 2008. “O konfliktu”. U Georg Zimel 1858-2008, uredio Dušan Marinković, 99–101. Novi Sad: Mediterran Publishing.
Zimel, Georg. 2008. “Superodirnacija i subordinacija kao predmet sociologije”. U Georg Zimel 1858-2008, uredio Dušan Marinković, 116–136. Novi Sad: Mediterran Publishing.
Zimel, Georg. 2008. “Religija”. U Georg Zimel 1858-2008, uredio Dušan Marinković, 184–251. Novi Sad: Mediterran Publishing.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2019 Nataša Jovanović Ajzenhamer
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
