Mogućnosti i ograničenja istraživanja etničke strukture stanovništva na osnovu popisne statistike Kneževine i Kraljevine Srbije: primer Istočne Srbije
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v18i2.7Ključne reči:
etnička struktura, etnostatistika, Kneževina i Kraljevina Srbija, Istočna Srbija, jezička pripadnost, nacionalna pripadnost, VlasiApstrakt
Kvantitativnu osnovu za izvođenje etničke strukture stanovništva Srbije čine popisni podaci o obeležjima nacionalne, jezičke i konfesionalne pripadnosti. Rezultati gotovo svih popisa u Kneževini i Kraljevini Srbiji pokazuju da se pitanje etničke strukture Istočne Srbije uglavnom svodi na statističke odnose vlaškog i srpskog stanovništva jer su ostale etničke zajednice bile zastupljene sa vrlo niskim udelima. Problem izostanka direktnog pitanja o nacionalnoj pripadnosti nameće izvođenje etničke stukture stanovništva samo na posredan način, i to na osnovu dobijenih podataka o obeležju maternjeg jezika koje je bilo prisutno u najvećem broju tada sprovedenih popisa. Zato je osnovni cilj ovog rada da istraži mogućnosti i ograničenja izvođenja etničke strukture stanovništva kroz dinamiku broja i udela Vlaha Istočne Srbije u kojoj su gotovo u potpunosti koncentrisani. Ako prihvatimo logiku identifikacije nacionalne sa jezičkom pripadnošću, na osnovu izloženih rezulatata istraživanja možemo zaključiti da su Vlasi bili najbrojnija etnička manjina u Kneževini i Kraljevini Srbiji, kao i da je njihov broj linearno rastao sve do 1895. godine što je bilo u skladu s ondašnjim trendom rasta ukupnog stanovništva Srbije.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Arel, Dominique. 2002. ''Language Categories in Censuses: Backward – or Forward – Looking?'' In Census and Identity. The Politics of Race, Ethnicity, and Language in National Censuses, edited by David I. Kertzer and Dominique Arel, 92–120. New York: Cambridge University Press.
Constantinescu, Nicolae A. 2003. Chestiunea Timoceană (Тимочко питање). Zajecar: Români uitaţi. Ariadne filum, 1-88.
Đorđević, Tihomir. 1941. Deca u verovanjima i običajima našeg naroda, sv. 46. Beograd: Bibloiteka Centralnog higijenskog zavoda, 1-302.
Đurić, Vladimir, Darko Tanasković, Dragan Vukmirović i Petar Lađević. 2014. Etnokonfesionalni i jezički mozaik Srbije. Beograd: Republički zavod za statistiku.
IDN-CDI (Institut društvenih nauka-Centar za demografska istraživanja. 1963. Šema stalnih rejona za demografska istraživanja. Beograd: IDN.
Jakšić, Vladimir. 1863. Državopis Srbije-Statistique de la Serbie, Vol I. Beograd: Ekonomsko-statističko odeljenje Ministarstva finansija Kneževine Srbije.
Jakšić, Vladimir. 1869. Državopis Srbije-Statistique de la Serbie, Vol III. Beograd: Statističko odeljenje Ministarstva finansija Kneževine Srbije.
Jakšić, Vladimir. 1879. Državopis Srbije-Statistique de la Serbie, Vol IX. Beograd: Statističko odeljenje Ministarstva finansija Kneževine Srbije.
Jakšić, Vladimir. 1889. Državopis Srbije-Statistique de la Serbie, Vol XVI. Beograd: Statističko odeljenje Ministarstva narodne privrede Kraljevine Srbije.
Janković, Miroslav. 2022. Popisi stanovništva u Kneževini Srbiji (1815-1882). Beograd: Republički zavod za statistiku.
Kanitz, Felix. 1989. Srbija-zemlja i stanovništvo (od rimskog doba do kraja XIX veka). Knjiga 2. Beograd: Srpska književna zadruga.
Karić, Vladimir. 1887. Srbija-opis zemlje, naroda i države. Beograd: Književni fond Ilije M. Kolarca.
Kertzer, David I and Dominique Arel, eds. 2002. ''Census, Identity Formation, and the Struggle for Political Power''. In Census and Identity. The Politics of Race, Ethnicity, and Language in National Censuses, 1‒42. New York: Cambridge University Press.
Knežević, Aleksandar. 2010. ''Prilog etnodemografskom proučavanju Vlaha Istočne Srbije-nekoliko pristupa etničkom poreklu vlaškog stanovništva''. U Teritorijalni aspekti razvoja Srbije i susednih zemalja – Zbornik radova, uredio Srboljub Đ. Stamenković, 259-265. Beograd: Univerzitet u Beogradu-Geografski fakultet.
Knežević, Aleksandar 2013. Istorijskodemografske i etnodemografske osnove razvitka stanovništva Istočne Srbije. Doktorska disertacija. Beograd: Univerzitet u Beogradu-Geografski fakultet.
Knežević, Aleksandar. 2017. ''Flotantne etničke grupe u demografskim istraživanjima-Metodološki problemi, pristupi i primeri''. Annales-Series Historia et Sociologia 27 (2): 439-456. doi: 10.19233/ASHS.2017.31
Knežević, Aleksandar. 2019. ''Maternji jezik kao determinanta etničkog identiteta u popisima stanovništva Srbije''. Annales-Series Historia et Sociologia 29 (3): 455-472. doi: 10.19233/ASHS.2019.30
Knežević, Aleksandar i Gordana Vojković. 2015. ''Spatial Extent In Demographic Research – Approach and Problems''. Bulletin of the Serbian Geographical Society 96 (2): 1-24. doi: 10.2298/GSGD160112001K
Macura, Miloš, Mirslav Rašević i Tripo Mulina. 1984. Stanovništvo Podunavskog regiona. Beograd: Ekonomski institut.
Pavlović, Mirjana i Mladena Prelić. 2015. ''Država, statistika, manjine i moć: etnički 'drugi' u Kneževini i Kraljevini Srbiji u ogledalu popisa stanovništva''. Glasnik Etnografskog instituta SANU 63(1): 147-165. doi: 10.2298/GEI1501147P
Radovanović, Milovan. 1958. ''Broj i porast stanovništva Istočne Srbije od 1834 do 1953. godine''. Zbornik radova Geografskog instituta PMF 5: 1-14.
Radovanović, Svetlana. 2002. ''Vlasi u popisima stanovništva Srbije''. U Ekološka istina-Zbornik radova, 542-545. Donji Milanovac: Zavod za zaštitu zdaravlja Timok.
Radovanović, Svetlana. 2005. ''Dva veka popisne statistike u Srbiji''. Demografija 2: 33–43.
Radovanović, Svetlana. 2007. ''Etnička struktura Kraljevine Jugoslavije u kontekstu nacionalne politike jugoslovenstva''. Demografija 4: 129–140.
Romanski, Stojan. 1917. ''Vlasi između Timoka i Morave''. U Rasprostranjenost Vlaha između Timoka i Morave i Cincara u Makedoniji, sign. III 80, No 6154, uredio Petar Petrov, 195-230. Sofija: Vojnoistorijska biblioteka. Preuzeto 22.01.2023. sa http://www.promacedonia.org/bg_1916/bg_1916_2_12.htm
Simon, Patrick. 2012. ''Collecting Ethnic Statistics in Europe: a Review''. Ethnic and Racial Studies 35(8): 1366–1391. doi: 10.1080/01419870.2011.607507
Statističko odeljenje Ministarstva narodne privrede Kraljevine Srbije. 1892. Statistika Kraljevine Srbije, Knjiga I. Beograd: Statističko odeljenje Ministarstva narodne privrede Kraljevine Srbije.
Statističko odeljenje Ministarstva narodne privrede Kraljevine Srbije. 1905. Statistika Kraljevine Srbije, Knjiga XXIV. Beograd: Statističko odeljenje Ministarstva narodne privrede Kraljevine Srbije.
Trnavčević, Nevena and Aleksandar Knežević. 2022. ''The demographic approach to the quality of official ethnicity data in Serbia–a research proposal''. Stanovništvo 00(0): 1-17. doi: 10.2298/STNV220416004T
Vesić, Ž. Miladin. 1966. Kontrola rađanja i pojava depopulacije u Istočnoj Srbiji. Magistarska teza-originalni rukopis, 1-93. Požarevac.
Vâlsan, George. 1996. Românii din Bulgaria si Serbia. Craiova: Scrisul românesc.
Zavod za statistiku i evidenciju N.R. Srbije. 1953. Stanovništvo Narodne Republike Srbije od 1834–1953, serija B-sveska 1. Beograd: Zavod za statistiku i evidenciju N.R. Srbije.
Zbuchea, Gheorghe. 2002. Românii Timoceni-scurtă istorie. Timişoara: Editura Mirton.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
