Aktivnosti žena i očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa goranske zajednice
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v18i4.9Ključne reči:
Gora, Goranska zajednica, nematerijalno kulturno nasleđe, očuvanje i zaštita, veštine i znanje, ženaApstrakt
Diskurs sa kojim se susrećemo u goranskoj zajednici predstavlja ženu kao ključnog aktera u očuvanju goranske tradicije. U radu se aktivnosti žena u goranskoj zajednici sagledavaju u kontekstu Uneskove Konvencije o očuvanju i zaštiti nematerijalnog kulturnog nasleđa. Istraživanje je bilo usmereno ka znanjima, veštinama i praksama čiji su nosioci žene i koje se izvode u goranskoj zajednici u kontinuitetu više decenija. Analiza aktivnosti žena u procesu očuvanja goranskog kulturnog nasleđa podstiče takođe na sagledavanje njihovog doprinosa kreiranju identitetskih obrazaca i simbola u goranskoj zajednici, kao i obezbeđivanju kontinuiteta njihovog trajanja. Period druge polovine dvadesetog i prve dve decenije dvadeset prvog veka predstavljaju hronološki okvir istraživanja. Područje Gore predstavlja prostorni okvir istraživanja. Gora je planinska kotlina koju čine varošica Dragaš i okolna naselja, koja se nalaze na obroncima Šarplanine i Koritnika. Prostor Gore u identitetskom pogledu ima značaj matične teritorije za Gorance. Istraživanje pokazuje da su migracije stanovništva Gore izvan matične teritorije, a pre svega muške populacije, kako u prošlosti tako i u sadašnjosti značajno uticale na to da se žena nađe u poziciji „čuvara goranske tradicije”, kao i aktivnog prenosioca znanja i praksi koje se percipiraju kao ključne za očuvanje identitetskih simbola goranske zajednice.##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Banović, Branko. 2021. „Ka inkluzivnom karakteru Leksikona etnologije Crne Gore”. U Etnologija i leksikoni: iskustva i ideje. Radovi sa naučnog skupa Podgorica 8. novembra 2019, uredio Aleksandar Čilikov, 101–114. Crnogorska akademija nauka i umjetnosti. Naučni skupovi knj. 161. Odeljenje humanističkih nauka knj. 12. Podgorica: Crnogorska akademija nauka i umjetnosti.
Ćuković, Jelena. 2019. „Kulturni identiteti između nauke, politike i birokratije. Antropološka analiza zaštite manjinskog nematerijalnog kulturnog nasleđa u Uneskovom sistemu u Republici Srbiji, na primeru AP Vojvodine”. Doktorska disertacija. Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. http://phaidrabg.bg.ac.rs/o:22577
Darmanović, Mina. 1994. “Sadašnja goranska narodna nošnja”. Glasnik Baština 5: 143–149.
Derans, Žan-Arno i Loran Žeslen. 2011. Putovanje u zemlju Goranaca. Balkan, početak XXI veka. Beograd: Medijska knjižara Krug.
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2014. „‘A zboriš našinski?’ – o upotrebi goranskog govora u Beogradu”. Antropologija 14 (2): 101–116.
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2014a. „‘The Gorani Wedding Ritual’ – Between Individual and Collective Memory”. Kulturа/ Culture 6 (2014): 159–168.
Đorđević Crnobrnja, Jadranka i Aleksandar Krel. 2014.b „ ‘Internacionalizacija’ ličnih imena: Goranci u Beogradu i Nemci u Vojvodini”. Etnoantropološki problemi 9 (3): 765–778. https://doi.org/10.21301/EAP.v9i3.11
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2015. „Svakodnevno odevanje Goranki u Beogradu – između tradicijskih i savremenih kulturnih praksi”. Glasnik Etnografskog instituta SANU 63(2) 2015: 303–316. https://doi.org/10.2298/GEI1502303D
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2018. „Migracije, integracija i bračna praksa kod Goranaca”. Glasnik Etnografskog instituta SANU 66 (3): 581–600. https://doi.org/10.2298/GEI1803581D УДК 392.5:314.7(497.115)
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2020. Nismo prekidali sa Gorom. Etnicitet, zajednica i transmigracije Goranaca u Beogradu. Beograd: Etnografski institut SANU.
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2023. „Media and Cultural Representation of Goranci Culture and Tradition”. Makedonski folklor 54( 84): 97–110. https://doi.org/10.55302/MF2384097djc
Gavrilović, Ljiljana. 2011. „Potraga za osobenošću: izazovi i dileme unutar koncepta očuvanja i reprezentovanja nematerijalnog kulturnog nasleđa”. Etnoantropološki problemi 6 (1): 221–234. https://doi.org/10.21301/eap.v6i1.8
Gavrilović, Ljiljana. 2013. „O politikama, terenskom radu, sećanjima i etnografijama”. Pazarsko-sjenički kvartet. Novi Pazar: Muzej Ras.
Gavrilović, Ljiljana. 2015. „Mogućnost Trećeg: nematerijalna kulturna nasleđa Grada”. Glasnik Etnografskog nstituta SANU 63(1): 73–83. https://doi.org/10.2298/GEI1501073G
Gavrilović, Ljiljana i Ivan Đorđević. 2016. „Sjenički sir kao nematerijalno kulturno nasleđe: Antropološki pristup problemu”. Etnoantropološki problemi 11 (4): 989–1004. https://doi.org/10.21301/eap.v11I4.2
Hameršak, Marijana, Iva Pleše i Ana-Marija Vukušić. 2013. Proizvodnja baštine: kritičke studije o nematerijalnoj kulturi, uredile Marijana Hameršak, Iva Pleše i Ana-Marija Vukušić. Zagreb: Institut za etnologiji i folkloristiku.
Hasani, Harun. 1995. „Migracije stanovništva Gore”. U Šarplaninske župe Gora, Opolje i Sredska. Antropogeografsko-etnološke, demografske, sociološke i kulturološke karakteristike, uredili Antonijević Dragoslav i Milovan Radovanović, 11–75. Beograd: Geografski institut „Jovan Cvijić”.
Hasani, Suzana. 2003. „Etnološke karakteristike Šarplaninske župe Gora”. Diplomski rad. Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Beograd.
Hočko, Dilber-Bibe. 2019. Goranski pečat. Gora.
Isljami, Hamid. 1995. Jusuf i Džemilja. Beograd: Goragraf.
Lukić Krstanović, Miroslava i Dragana Radojičić. 2015. „Nematerijalno kulturno nasleđe u Srbiji: prakse, znanja i inicijative”. Glasnik Etnografskog muzeja knj. 79: 165–178.
Markov, Ivaylo. 2019. „Changing Practices of ’Being Together’ in the Transnational Kin-Relationships among Gorani”. Glasnik Etnografskog instituta SANU 67 (3): 501–522.
Matić, Miloš. 2011. „Konceptualizacija kulture u heritološkoj paradigmi. Muzejsko nadmudrivanje sa materijalnim”. Antropologija 11(1):117–142.
Milenković, Miloš. 2016. Povratak nasleđu. Ogled iz primenjene humanistike. Beograd: Univerzitet u Beogradu Filozofski fakultet Odeljenje za etnologiju i antropologiju.
Milenković, Miloš. 2019. „Zaštita nematerijalnog kulturnog nasleđa manjina u Republici Srbiji – prilike i prepreke”. U Prava nacionalnih manjina u ustavnopravnom sistemu Republike Srbije. Zbornik radova sa okrugolog stola održanog 27. novembra 2017, uredio Tibor Varadi, 63–71. Beograd: Odeljenje društvenih nauka SANU, Naučni skupovi knj. 42.
Nikolić, Desanka. 1995. „Etnokulturni stereotipi stanovnika Gore i Sredačke župe”. U Šarplaninske župe Gora, Opolje i Sredska, Antropogeografskoetnološke, demografske, sociološke i kulturološke karakteristike, uredili Antonijević Dragoslav i Milovan Radovanović, 169–174. Beograd: Geografski institut „Jovan Cvijić” SANU.
Pavlović, Aleksandar. 2021. „Proslava Đurena u Prizrenskoj Gori - prilog istraživanju”. Zbornik radova Filozofskog fakulteta u Prištini 51(2): 159–189.
Pospišilova, Jana i Milesa Stefanović-Banović. 2017. „Uloga pojedinaca u prenošenju tradicije unutar sistema kulture”. Glasnik Etnografskog instituta SANU 65(2): 249–254. https://doi.org/10.2298/GEI1702249P UDC 39:316.734
Radisavljević, Katarina. 2009. „Narodne nošnje kao izraz identiteta u selima Vojvodine”. Zavičaj na Dunavu. Suživot Nemaca i Srba u Vojvodini. Novi Sad: Muzej Vojvodine; Ulm: Stiftung Donauschwäbisches Zentralmuseum. 150–161.
Ranković, Sanja. 2020. „Čitanja muzičkih iskustava žena iz Gore”. Glasnik Etnografskog instituta SANU 68(3): 613–639. https://doi.org/10.2298/GEI2003613R УДК 28:398.8(497.11)
Rašić, Miloš. 2021. „Potraga za identitetom: Antropološko tumačenje angažovanog istraživanja u Paštrovićima i upotreba koncepta nematerijalnog kulturnog nasleđa u identitetsko-političke svrhe”. Etnoantropološki problemi 16(1): 179-206. https://doi.org/10.21301/eap.v16i1.7
Risteski, Ljupčo. 2008. „Za istražuvanjeto na narodnata kultura”. Glasnik Etnografskog instituta SANU 56(1): 71–86.
Schmidinger, Thomas. 2013. Gora: Slawischsprachige Muslime zwischen Kosovo, Albanien, Mazedonien und Diaspora. Wien: Wiener Verlag.
Stanković (Ranković), Sanja. 1995. „Osnovne muzičko-igračke karakteristike Gore”. U Šarplaninske župe Gora, Sredska i Opolje (antropogeografskoetnološke, demografske, sociološke i kulturološke karakteristike), uredili Dragoslav Antonijević i Milovan Radovanović, 202–213. Beograd: Geografski institut „Jovan Cvijić” SANU.
Šefit, Ljajko. 2018. Istanbulske rane. Gornji Milanovac: Grafoprint.
Zechenter, Elizabeth. 1997. „In the Name of Culture: Cultural Relativism and the Abuse of the Individual”, Journal of Anthropological Research 53(3): 319–348. https://doi.org/10.1086/jar.53.3.3630957
Vukmanović, Jovan. 1940. „Šokačka narodna nošnja u Bačkom Bregu”. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 15: 1–18.
Zejneli, Zejnel. 2015. Goranci – svačiji i ničiji, a ipak svoji. Subotica: Grafoprodukt.
Žikić, Bojan. 2006. „Kognitivna antropologija i nematerijalno kulturna baština”. Glasnik Etnografskog muzeja 70: 11–23.
Žikić, Bojan. 2011. „Kulturni identiteti kao nematerijalno kulturno nasleđe. Uvod u istraživanje i preliminarni rezultati”. U Kulturni identiteti kao nematerijalno kulturno nasleđe. Zbornik radova sa naučnog skupa Kulturni identiteti u XXI veku, uredio Bojan Žikić, 7–25. Beograd: Srpski genealoški centar.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
