Entoni Smit i Srbi

Autori

DOI:

https://doi.org/10.21301/eap.v21i1.1

Ključne reči:

Entoni D. Smit, Srbi, izgradnja nacije, etnosimbolizam, modernizam

Apstrakt

Ovaj članak ispituje pristup Entonija D. Smita (Anthony D. Smith) slučaju Srbije i utvrđuje  da njegova analiza oscilira između etnosimbolističkih i modernističkih pozicija na način koji ostaje teorijski nerešen. Smit Srbe višestruko prikazuje kao „stari“ narod, utemeljen u srednjovekovnoj državnosti, verskoj tradiciji i kolektivnom pamćenju — najviše kroz kosovski narativ — dok ih na drugim mestima svrstava među narode koji su se formirali u devetnaestom veku kroz ratove, ugovore i mobilizaciju elite.

Konfrontirajući Smitove tvrdnje sa istorijskim podacima o izgradnji srpske nacije, članak pokazuje da su ključni konstitutivni elementi moderne srpske nacije — državne institucije, politička mobilizacija, jezička standardizacija i masovna kulturna integracija — pretežno nastali u devetnaestom veku. Raniji kulturni materijali, uključujući epsku poeziju i verske tradicije, postojali su u fragmentiranim, ponekad marginalnim i geografski neujednačenim oblicima i nisu činili kontinualnu etničku zajednicu sposobnu da samostalno stvori naciju nezavisno od modernih političkih procesa.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Atanasovski, Srđan. 2017. “Producing old Serbia: In the footsteps of travel writers, on the path of folklore”. In Rethinking Serbian-Albanian relations, edited by Aleksandar Pavlović, Gazela Pudar Draško and Rigels Halili, 22-38. London: Routledge.

Bakić, Jovo. 2025. “How Old Is the Serbian Nation? Conceptual Analysis of Ethno-National Terms in the Works of the First Serbian Writers 1199–1235”. Nations and Nationalism, 1-17. https://doi.org/10.1111/nana.70003,

Barnard, F.M. 2003. Herder on Nationality, Humanity and History. Montreal: McGill-Queen’s University Press.

Bataković, Dušan T. 1988. Savremenici o Kosovu i Metohiji. 1851-1912. Beograd: Srpska književna zadruga.

Brubaker, Rogers. 2004. Ethnicity without Groups. Cambridge, CH: Harvard University Press.

Čolović, Ivan. 2017. Smrt na Kosovu polju: Istorija kosovskog mita. Beograd: XX vek.

Damnjanović, Nebojša and Vladimir Merenik. 2004. The First Serbian Uprising and the Restoration of the Serbian State. Beograd: Historical Museum of Serbia.

Djordjević, Dimitrije. 1985. “The Serbian Peasant Revolt”. In Insurrections, Wars in the Eastern Crisis in 1870s, edited by Bela Kiraly and Gale Stokes. Boulder, CO: Eastern European Monographs.

Djordjević, Dimitrije. 2017. Istorija moderne Srbije: 1800-1914. Beograd: Zavod za udžbenike.

Druga čitanka za osnovne škole. 1895. Sarajevo: Zemaljska vlada.

Ekmečić, Milorad. 1991. “The emergence of St. Vitus as central national holiday of the Serbs”. In Kosovo: Legacy of a Medieval Battle, edited by Wayne S. Vucinich and Thommas A. Emmert, 331-342. Minneapolis, MI: University of Minnesota Press.

Gellner, Ernest. 1983. Nations and Nationalism. London: Blackwell.

Guibernau, Montserrat. 2004. “Anthony D. Smith on national identity”. Nations and Nationalism. https://doi.org/10.1111/j.1354-5078.2004.00159.x

Ivić, Pavle. 1998. Pregled istorije srpkog jezika. Sremski Karlovci: Knjižarnica Zorana Stojanovića.

Janković, Milovan. 1862. Bukvar za staro i mlado. Beograd: Državna štamparija.

Karadžić, Vuk. 1818. Srpski rječnik istolkovan latinskim i njemačkim riječima. Vijena.

Karadžić, Vuk. 1849. Kovčežić za jezik, istoriju , i običaje Srba sva tri zakona. Vijena: Jermenski manastir.

Karadžić, Vuk. 1852. Srpski rječnik istumačen latinskim i njemačkim rječima.

Karadžić, Vuk. 1975. Sabrana dela Vuka Karadžića. Vol. 4, uredio Vladan Nedić. Beograd: Prosveta.

Ković, Miloš. 2023. “The Kosovo Covenant And The Serbs’ National Identity”. Synaxa 12-13: 15-40.

Malešević, Siniša. 2004. “Divine ethnies ” and “sacred nations”: Anthony D. Smith and the neo-Durkheimian theory of nationalism. Nationalism and Ethnic Politics. DOI: 10.1080/13537110490900331

Malešević, Siniša. 2019. Grounded Nationalisms: A Sociological Analysis. Cambridge: Cambridge University Press.

Marković, Svetozar. 1872/1946. Srbija na istoku. Beograd: Prosveta.

Maxwell, Alexander. 2020. “Primordialism for Scholars Who Ought to Know Better: Anthony D. Smith’s Critique of Modernization Theory”. Nationalities Papers, 1–17 doi:10.1017/nps.2019.93

Milojević, Miloš. 1866. Putopis dela prave - stare Srbije. Beograd: Državna štamparija.

Milojević, Miloš. 1881. Narodopisni in zemljopisni pregled Prave (stare) Srbije. Beograd: Zadruga štamparskih radenika.

Milutinović, Kosta. 1988. Miloš. S. Milutinović i Ilarion Ruvarac. Novi Sad: Matica Srpska.

Murko, Matija. 1990. “The singers and their epic songs”. Oral Tradition 5: 107-130.

Novaković, Stojan. 1892. S Morave na Vardar. Putne beleške. Beograd: Srpska kraljevska državna štamparija.

Ozkirimli, Umut. 2017. Theories of Nationalism. Critical Introduction. Third edition. London: Palgrave.

Pavlović, Aleksandar and Srđan Atanasovski. 2016. “From myth to territory: Vuk Karadžić, Kosovo Epics and the role of nineteenth century intellectuals in establishing national narratives.” Hungarian Historical Review 5 (2): 357-376.

Pavlowitch, Stevan K. 2004. Srbija – istorija iza imena. Beograd: Clio.

Paxton, Robert V. 1972. “Nationalism and Revolution: A reexmination of the origins of the First Serbian Uprising.” East European Quarterly 6 (3): 337-362.

Slijepečević, Đoko. 2002. Istorija Srpske pravoslave crkve, II. Beograd: Catena Mundi.

Smith, Anthony. D. 2003. Chosen Peoples: Sacred Sources of National Identity. Oxford: Oxford University Press.

Smith, Anthony D. 1986. The Ethnic Origins of Nations. Oxford: Blackwell.

Smith, Anthony D. 1998. Nationalism and Modernism. A critical survey of recent theories of nations and nationalism. London: Routledge

Smith, Anthony D.1999. Myths and Memories of a Nation. Oxford: Oxford University Press.

Smith, Anthony D. 2000. Nation in History. Historiographical Debates about History and Nationalism. Hanover: Brandies University Press.

Smith, Anthony D. 2008. The Cultural Foundations of Nations: Hierarchy, Covenant, and Republic. Oxford: Wiley-Blackwell

Smith, Anthony D. 2009. Ethno-symbolism and Nationalism: A Cultural Approach. London: Routledge.

Smith, Anthony D. and Matthew Riley. 2016. Nations and Classical Music. From Handel to Copland. Woodbridge: The Boydell Press.

Stoianovich, Traian. 1994. The Balkan Worlds: The First and Last Europe. New York, NY: M.E. Sharpe.

Stojanović, Dubravka. 2021. Prošlost dolazi. Promene u tumačenju prošlosti u srpskim udžbenicima istorije 1913-2021. Beograd: XX vek.

Stokes, Gale. 1976. “The absence of nationalism in Serbian politics before 1840”. Canadian Review in Studies on Nationalism 4 (1): 77-90.

Sundhaussen, Holm. 2009. Istorija Srbije od 19. do 21. veka. Beograd: Clio.

##submission.downloads##

Objavljeno

2026-06-12

Kako citirati

Flere, Sergej. 2026. „Entoni Smit I Srbi“. Etnoantropološki Problemi 21 (1):17–37. https://doi.org/10.21301/eap.v21i1.1.

Broj časopisa

God. 21 Br. 1 (2026): Etnoantropološki problemi.

Sekcija

Naučni članci

Licenca

Creative Commons License

Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC