Modeli rodne socijalizacije dečaka u porodicama u savremenoj Srbiji
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v16i1.10Ključne reči:
rodna socijalizacija, vaspitne prakse, roditeljstvo, porodica, SrbijaApstrakt
Rad se fokusira na proces porodične rodne socijalizacije dečaka u savremenom društveno-kulturnom kontekstu Srbije, praćeno preko vaspitnih praksi roditelja. Analiza je bazirana na empirijskom materijalu prikupljenom 2012. na uzorku od 24 porodice sa decom uzrasta 2-12 godina. Na osnovu stalne uporedne analize (metoda građenja teorije) vaspitnih praksi roditelja – očeva i majki, koje obuhvataju njihove stavove i postupke, u tekstu se prikazuju i interpretiraju modeli rodne socijalizacije dečaka i pozicioniraju na kontinuumu od izrazito tradicionalnih do izrazito modernih vaspitnih praksi roditelja. Iako su tradicionalne vaspitne prakse najzastupljenije u uzorku ovog istraživanja, analizom su izdvojena tri modela rodne socijalizacije dečaka: tradicionalni, prelazni i participativni. Dva potonja modela predstavljaju iskorak u pravcu individualizacije roditeljstva, a razvijaju se prevashodno pod uticajem dinamike partnerskih odnosa, odnosno usled prevazilaženja „žrtujućeg majčinstva“ kod jednog dela žena iz uzorka u pravcu „žrtvovanja“ oca, tj. odricanja od jednog dela privilegija koje je uživao pre preuzimanja zaduženja brige i staranja o deci.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Babović, Marija, Dragan Stanojević, Jelena Milinović, Irena Petrović, Stefan Stefanović. 2016. Rodne nejednakosti u Republici Srpskoj iz perspektive životnih tokova. Banja Luka: Gender centar – Centar za jednakost i ravnopravnost polova Vlade Republike Srpske.
Baumrind, Diana. 1967. „Child Care Practices Anteceding Three Patterns of Preschool Behavior.“ Genetic Psychology Monographs 75 (1): 43–88.
Baumrind, Diana. 1971. „Current patterns of parental authority.“ Developmental Psychology 4 (1, Pt.2): 1–103. https://doi.org/10.1037/h0030372
Bek, Ulrich. 2001. Rizično društvo. Beograd: Filip Višnjić.
Bek, Ulrich. 2003. „Živeti sopstveni život u svetu koji se ubrzano menja: individualizacija, globalizacija i politika“. U Na ivici. Živeti sa globalnim kapitalizmom, uredili Vil Haton, Entoni Gidens, 216–229. Beograd: Plato.
Ber, Vivijen. 2001. Uvod u socijalni konstrukcionizam. Beograd: Zepter book world.
Berger, Peter, Thomas Luckmann. 1991. The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge. London: Penguin Books.
Bobić, Mirjana. 2003. „Prekomponovanje braka, partnerstva i porodice u savremenim društvima.“ Stanovništvo 1–4: 65–91. http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0038-982x/2003/0038-982X0304065B.pdf
Bobić Mirjana. 2013. Postmoderne populacione studije. Demografija kao intersekcija. Beograd: Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta i Čigoja štampa.
Bodroški Spariosu, Biljana. 2010. Postupci roditelja u vaspitanju dece i njihov međugeneracijski transfer. Beograd: Univerzitet, Filozofski fakultet.
Bordo, Susan. 2003. „Tijelo i reprodukcija ženstvenosti. Rekonstrukcija feminističkog diskurza o tijelu.“ Razlika/Differance, Časopis za kritiku i umjetnost teorije 2 (3–4): 311–331.
Boychuck, Duchscher Judy & Morgan, Debra (2004). „Grounded Theory: Reflections on the Emergence vs. Forcing Debate.“ Journal of Advanced Nurcing 48 (6): 605–612. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2004.03249.x
Burke, Peter J., Jan E. Stets. 2009. Identity Theory. New York: Oxford University Press.
Butler, Judith. 2005. Raščinjavanje roda. Sarajevo: TKD Šahinpašić.
Connell, Raewyn. (1995) 2005. Masculinities. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Corbin, Juliet, Anselm Strauss. 1990. „Grounded Theory Research: Procedures, Canons and Evaluation Criteria.“ Qualitative Sociology 13(1): 3–21. URL: https://med-fom-familymed-research.sites.olt.ubc.ca/files/2012/03/W10-Corbin-and-Strauss-grounded-theory.pdf
Ćeriman, Jelena. 2019a. „Rodna socijalizacija dečaka u porodicama u savremenoj Srbiji. Istraživanje stavova i vaspitnih praksi roditelja.“ Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu.
Ćeriman, Jelena. 2019b. „The Limits of Individualizing Parenthood in Serbia: Study of Gender Socialization of Children.“ Philosophy and Society 30(3): 321–462. http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0353-5738/2019/0353-57381903399C.pdf
Darling, Nancy, Laurence Steinberg. 1993. „Parenting Style as Context: An Integrative Model.“ Psychological Bulletin 113 (3): 487–496. https://doi.org/10.1037/0033-2909.113.3.487
Erlih, Vera. 1971. Porodica u transformaciji. Zagreb: Naprijed.
Finch, Janet. 2007. „Displaying Families.“ Sociology 41(1): 65–81. https://doi.org/10.1177/0038038507072284
Giddens, Anthony. (1984) 1989. The Constitution of Society. Cambridge: Polity Press and Blackwell Publishing Ltd.
Glaser, Barney G. and Strauss, Anselm L. 1967a. Awarness of Dying, Chicago: Aldine Publishing Company.
Glaser, Barney G. and Strauss, Anselm L. 1967b. The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research, New Brunswick and London: Aldine Transaction.
Graorac, Isidor. 2016. „Implicitna pedagogija i svakidašnji život odraslih i dece.“ U Zbornik radova sa interdisciplinarne naučnostručne konferencije sa međunarodnim učešćem “Svakodnevni život deteta”, 17–19. novembra 2016, Novi Sad, uredila Lada Marinković, 125–139. Novi Sad : Visoka škola strukovnih studija za obrazovanje vaspitača.
Jenks, Christopher. 1996. „Postmodern Child.“ In Children in Families, Research and Policy, edited by Julia Brannen, Margaret O’Brien, 13–25. London: Routledge.
Kimmel, Michael. 2009. „Guyland: Gendering the Transition to Adulthood.“ In Men's Lives (eighth edition), edited by Michael S. Kimmel, Michael A. Messner, 107–120. Boston: Allyn & Bacon.
Lieblich, Amia, Rivka Tuval–Mashiach, Tamar Zilber. 1998. Narrative Research: Reading, Analysis and Interpretation. London: Sage Publications.
Milić, Anđelka. 2001. Sociologija porodice: kritika i izazovi. Beograd: Čigoja.
Milić, Anđelka. 2010a. „Porodica i izazovi globalne transformacije.“ U Vreme porodica: Sociološka studija o porodičnoj transformaciji u savremenoj Srbiji, uredili Anđelka Milić, Smiljka Tomanović, Milana Ljubičić, Nada Sekulić, Mirjana Bobić, Vesna MIletić-Stepanović, Dragan Stanojević, 13–32. Beograd: Čigoja štampa : Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta.
Milić, Anđelka. 2010b. „Porodične vrednosne orijentacije – Vrednosni raskol.“ U Vreme porodica: Sociološka studija o porodičnoj transformaciji u savremenoj Srbiji, uredili Anđelka Milić, Smiljka Tomanović, Milana Ljubičić, Nada Sekulić, Mirjana Bobić, Vesna MIletić-Stepanović, Dragan Stanojević, 235–256. Beograd: Čigoja štampa : Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta.
Milić, Anđelka, Smiljka Tomanović, Milana Ljubičić et al. 2010. Vreme porodica: Sociološka studija o porodičnoj transformaciji u savremenoj Srbiji. Beograd: Čigoja štampa : Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta.
Mladenović, Uroš. 1976. „Uloga pola kome dete pripada i prihvatanje te uloge.” Magistarski rad. Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu.
NFPI (National Family & Parenting Institute). 2001. Listening to Parents. Their Worries, Their Solutions. Report 10/2001. London: NFPI.
Olson, David H. 1999. „Circumplex Model of Marital & Family Systems (Empirical Approaches to Family Assessment).“ Journal of Family Therapy, special edition, 144–167. URL:https://www.uwagec.org/eruralfamilies/ERFLibrary/Readings/CircumplexModelOfMaritalAndFamilySystems.pdf
Ortner, Sherry. 1974. „As Female to Male as Nature is to Culture?“ In Woman, Culture and Society, edited by Michelle Z. Rosaldo & Louise Lamphere, 68-87. Stanford: Stanford University Press.
Petrović-Piorkowska, Katarzina. 1990. Dete u nepotpunoj porodici. Beograd: Prosveta.
Radulović, Lidija. 2009. Pol/Rod i religija: konstrukcija roda u narodnoj religiji Srba. Beograd: Srpski genealoški centar: Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta.
Stanojević, Dragan. 2015. „Oblikovanje novog očinstva kroz prakse očeva u Srbiji.“ Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu.
Stanojević, Dragan. 2018. Novo očinstvo u Srbiji: sociološka studija o praksama i identitetima očeva. Beograd: Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta.
Tomanović, Smiljka. 1993. „Socijalizacija kao praksa socijalne reprodukcije u delima Entoni Gidensa i Pjera Burdijea.“ Sociološki pregled XXVII (1–4): 303–315. URL: https://drive.google.com/file/d/0B5PfUtWAVbsKMUpHM2xGRGtaVTA/view
Tomanović-Mihajlović, Smiljka. 1997. Detinjstvo u Rakovici: svakodnevni život dece u radničkoj porodici. Beograd: Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta.
Tomanović, Smiljka. 2010. „Odlike roditeljstva.“ U Vreme porodica: Sociološka studija o porodičnoj transformaciji u savremenoj Srbiji, uredili Anđelka Milić, Smiljka Tomanović, Milana Ljubičić, Nada Sekulić, Mirjana Bobić, Vesna MIletić-Stepanović, Dragan Stanojević, 177–194. Beograd: Čigoja štampa : Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta.
Tomanović, Smiljka, Milana Ljubičić, Dragan Stanojević. 2014. Jednoroditeljske porodice u Srbiji – sociološka studija. Beograd: Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta : Čigoja štampa.
Tomanović, Smiljka, Dragan Stanojević. 2015. Mladi u Srbiji 2015. Stanja, opažanja, verovanja i nadanja. Beograd: Friedrich Ebert Stiftung : SeConS.
Tomanović, Smiljka. 2017. „Roditeljstvo između familizma i individualizacije: primer Srbije.“ U Individualizam, uredili Suzana Ignjatović, Aleksandar Bošković, 162–181. Beograd: Institut društvenih nauka.
Trebješanin, Žarko. 1991. Predstava o detetu u srpskoj kulturi. Beograd: Srpska književna zadruga.
Šmale, Volfgang. 2011. Istorija muškosti u Evropi (1450–2000). Beograd: Klio.
Zajović, Staša, Ljupka Kovačević, ur. 2012. Feministička etika brige: čitanka/reader. Beograd: Žene u crnom : Anima.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2021 Jelena Ćeriman
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
