Telo kao izvor značenja u kulturi sećanja: reputaciono preduzetništvo likova jugoslovenskih narodnih heroja

Autori

  • Ivana Lučić Todosić Naučni institut za veterinarstvo Srbije, Beograd

DOI:

https://doi.org/10.21301/eap.v15i4.9

Ključne reči:

narodni heroji, mučeništvo, smrt, reputaciono preduzetništvo, herojsko samoubistvo, telo i društvo, simboli

Apstrakt

Namera ovog rada je da istraži obrasce i značenja koji se nalaze u likovima narodnih heroja umorenih nasilnom smrću u Drugom svetskom ratu. To su heroji koji po tipu pripadaju herojima mučenicima i njihova žrtva visoko je vrednovana u svim patriotskim mitologijama. Stvoreni da označe heroizam izabranih, sublimirali su značenje i simboliku jednog pamćenja na rat. Smrt narodnih heroja biće analizirana preko oficijelnih biografija, koje su služile za reprezentaciju likova Narodnih heroja Jugoslavije i održavanje herojskih imena-simbola prisutnim u kolektivnoj memoriji grupe. Kroz njihove likove prenošeno je stanovnicima Jugoslavije specifično ratno iskustvo i mučenička žrtva narodnog heroja za slobodu jugoslovenskih naroda, kako su ga doživeli pobednici u toj ratnoj drami. Različiti obrasci ratnog heroizma (ratnički, mučenički, liderski) reprezentovani su kao narodni patriotizam i imenovani su ratnici i mučenici narodnooslobodilačkog rata. Posebno će se istražiti odlike reputacionog preduzetništva likova ovih heroja uzimajući u obzir odlike diksursa u kome su interpretirani i reprezentovani. Ograničenje ovog diskursa, s druge strane, predstavlja priliku da se dekonstruišu pojedine zajedničke odlike određenog herojskog tipa i otkriju latentna značenja koje prenose likovi narodnih heroja Jugoslavije kao akteri istorijsko-političkog mita.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Arijes, Filip. 1989. Eseji o Istoriji smrti na zapadu: od srednjeg veka do naših dana. Beograd: Rad.

Asman, Alaida. 2011. Duga senka prošlosti: kultura sećanja i politika prošlosti. Beograd: Biblioteka XX vek.

Assmann, Jan, Czaplicka, John. 1995. “Collective Memory and Cultural Identity”. New German Critique 65: 125–133.

Assmann, Jan. 2005. Kulturno pamćenje: pismo, sećanje i politički identitet u ranim visokim kulturama. Zenica: Vrijeme.

Bilandžić, Dušan. 1991. „Državna kriza Jugoslavije”. Politička misao: časopis za politologiju 28(2): 47-57.

Bodrijar, Žan. 1991. Simbolička razmena i smrt. Gronji Milanovac: Dečje novine.

Burke, Peter. 1991. Junaci, nitkovi i lude: narodna kultura predindustrijske Evrope. Školska knjiga: Zagreb.

Clark, Katerina. 2000. The Soviet Novel: History as Ritual. Bloomington: Indiana University Press.

Coupe, Laurence. 2009. Myth. London; New York: Routledge.

Dedijer, Vladimir J. 1983. „O partizanskom samožrtvovanju i herojskom samoubistvu”. Glas SANU, Odeljenje istorijskih nauka, knj. 3, 219-281.

DeSoucey, Michaela, Pozner, Jo-Ellen, Fields, Coery, Dobransky, Kerry, Fine, Gary Alan. 2008. “Memory and Sacrifice: An Embodied Theory of Martyrdom”. Cultural Sociology 2(1): 99–121.

Dević, Nemanja. 2019. „Partizanski pokret u Srbiji 1941-1944” Doktorska dis. Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu.

Dimić, Ljubodrag. 1988. Agitprop kultura: agitpropovska faza kulturne politike u Srbiji 1945-1952. Beograd: Izdavačka radna organizacija “Rad”.

Douglas, Mary. 1984. Purity and danger: An analysis of concepts of pollution and taboo. London; New York: Routledge.

Droge, Arthur J. and James D. Tabor. 1992. A Noble Death: Suicide and Martyrdom Among Christians and Jews in Antiquity. San Francisco: Harper Collins.

Durkheim, Emile. 2005[1951]. Suicide: A study in Sociology. London: Routledge. PDF e-book. https://doi.org/10.4324/9780203994320

Durkheim, E. 1951. Suicide. London: Routledge, https://doi.org/10.4324/9780203994320

Firth, Raymond. 2011. Symbols: Public and Private. London: Routledge.

Fishwick, Marshall William. 1975. American Heroes: Myth and Reality. Westport: Greenwood Press.

Friedman, Jonathan. 1992. “Myth, History, and Political Identity”. Cultural Anthropology 7(2): 194-210.

Jović, Dejan. 2001. “The disintegration of Yugoslavia: a critical review of explanatory approaches”. European journal of social theory 4(1): 101-120.

Kačavenda, Petar, Živkovic, Dušan. 1982. Narodni heroji Jugoslavije I: [A–M]. Beograd: Partizanska knjiga: Narodna knjiga, Titograd: Pobjeda.

Kačavenda, Petar, Živkovic, Dušan. 1982. Narodni heroji Jugoslavije II: [N–Ž]. Beograd: Partizanska knjiga: Narodna knjiga, Titograd: Pobjeda.

Klapp, Orrin E. 1949. “The Folk Hero”. The Journal of American Folklore 62(243): 17–25.

Klapp, Orrin E. 1949. “Hero Worship in America”. American Sociological Review 14 (2): 53-62.

Klapp, Orrin E. 1954. “Heroes, Villains and Fools, as Agents of Social Control”. American Sociological Review 19(1): 56-62.

Klapp, Orrin E. 1962. Heroes. Villains and Fools: the changing American character. Englewood cliffs, N.J.: Prentice-Hall.

Kuljić, Todor. 2014. Tanatopolitika: sociološka analiza političke upotrebe smrti. Beograd: Čigoja štampa.

Makolkin, Ana. 1992. Name, Hero, Icon: Semiotic of Nationalism Throught Heroic Biography. Berlin; New York: Mouton de Gruyter.

Makolkin, Ana. 2000. Anatomy of Heroism. New York; Ottava: Legas.

Miller, Dean A. 2000. The epic hero. Baltimore: JHU Press.

Mosse, George L. 1986. “Two World Wars and the Myth of the War Experience”. Journal of Contemporary History 21 (4): 491–513.

Nikolić, Kosta. 2015. Mit o partizanskom jugoslovenstvu. Beograd: Zavod za udžbenike.

Smith, Lacey Baldwin. 1999. Fools, Martyrs, Traitors: The story of Martyrdom in the Western World. Evanston: Northwestern University Press.

Smith, Lacey Baldwin. 2020. Martyrs. In: Encyclopedia of Death and Dying. Ke-Ma. http://www.deathreference.com/Ke-Ma/Martyrs.html#ixzz6FIKLc2iO

Scheipers, Sibylle (Edited). 2014. Heroism and the Changing Character of War: Toward Post-Heroic Warfare? London: Palgrave Macmillan.

Perica, Vjekoslav. 2011. „Herojstvo, mučeništvo i karizma u civilnoj religiji titoizma. Proturječja između Titovog kulta i kulta narodnih heroja Jugoslavije”. U TITO – viđenja i tumačenja, uredila Olga Manojlović Pintar, 582-597. Beograd: Institut za noviju istoriju Srbije: Arhiv Jugoslavije.

Petrović, Slobodan (ur.). 1957. Zbornik narodnih heroja Jugoslavije. Beograd: Omladina.

Rudež, Stojan. 1987. Odlikovanja Socijalističke federativne republike Jugoslavije. Beograd: Službeni list.

Sater, William F. 1973. The Heroic Image in Chile: Arturo Prat, Secular Saint. Berkley: Univ. of California Press.

Sater, William F. 1988. “Heroic Myths for Heroic Times”. Mexican Studies 4(1): 151-161.

Schwartz, Barry. 1982. “The Social Context of Commemoration: A Study in Collective Memory”. Social Forces 61(2): 374-402.

Turner, Bryan. 2008. The Body and Society. London: SAGE.

Vajt, Hejden. 2011. Metaistorija: Istorijska imaginacija u Evropi devetnaestog vijeka. Podgorica: CID.

##submission.downloads##

Objavljeno

2020-12-03

Kako citirati

Lučić Todosić, Ivana. 2020. „Telo Kao Izvor značenja U Kulturi sećanja: Reputaciono preduzetništvo Likova Jugoslovenskih Narodnih Heroja“. Etnoantropološki Problemi 15 (4):1153-84. https://doi.org/10.21301/eap.v15i4.9.

Broj časopisa

God. 15 Br. 4 (2020): Etnoantropološki problemi

Sekcija

Naučni članci

Licenca

Sva prava zadržana (c) 2020 Ivana Lučić Todosić

Creative Commons License

Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC